Self-Sovereign Identity: Controle over je digitale identiteit

Toespraaktekst: De Evolutie van Digitale Identiteit en Eigenaarschap – Van Web 1.0 naar Web 3.0

Dames en heren, vrienden, luisteraars, welkom.

Vandaag neem ik u mee op een reis. Een digitale reis. Een reis van gebruiker naar eigenaar. Van machteloosheid naar controle. Van Web 1.0 naar Web 3.0.

Het internet zoals we dat vandaag kennen, is ontstaan als een passieve informatiebron — statische pagina’s, geen interactie, geen controle. Dat was Web 1.0. Toen kwam Web 2.0. Plots werden wij gebruikers. We creëerden, we liketen, we deelden. Maar ondertussen… werden wij het product. Onze data werd verzameld, geanalyseerd, verkocht. Onze identiteit – ons digitaal ik – werd een handelswaar.

En vandaag? Vandaag staan we aan de vooravond van een derde fase: Web 3.0.

Web 3.0 is geen upgrade. Het is een paradigmawisseling.

In dit nieuwe web draait alles om digitale soevereiniteit. Om eigenaarschap. Niet langer ben je slechts een gebruiker van een platform. Jij bént het platform. Jij bezit je data. Jij beslist wie toegang krijgt tot jouw informatie. En hoe lang.

Maar laten we een stap terug doen. Laten we kijken naar wat ons tot hier bracht.

SSO: Het gemak dat je vrijheid kost

We gebruiken ze dagelijks: Google, Facebook, Apple, Microsoft. Ze bieden je Single Sign-On – één account, toegang tot alles.

Handig, toch?

Maar let op: met elke klik geef je méér dan alleen toestemming. Je geeft je locatie, je gedrag, je voorkeuren, je netwerk. Al die gegevens worden aan één digitale sleutel gekoppeld. En dat profiel? Dat wordt verhandeld. Zonder jouw controle. Zonder jouw zeggenschap.

Wist u dat in Rusland, in China, en zelfs in Zuid-Afrika centrale overheden precies deze SSO-structuren gebruiken voor registratie, controle en gedragsanalyse?

De Platforms bezitten jou – maar jij hen niet

Kijk naar de grote spelers:

Google? Verzamelt je locatie, je zoekgeschiedenis, je voorkeuren.
Facebook? Kent je netwerk, je interesses, je gezicht.
TikTok? Meet je micro-expressies, analyseert je gedrag tot op pixelniveau.

En je kunt het niet wissen.

Zij bezitten jou. Niet andersom.

Web 2.0 Creatie: Van kunstenaar naar gebruiksvoorwaarde

En stel je voor: je creëert iets. Een afbeelding met MidJourney. Een tekst met ChatGPT. Een video op TikTok. Volgens de wet ben je de maker.

Maar het platform?

Dat stelt voorwaarden. Canva behoudt gebruiksrechten. TikTok hergebruikt je video’s. Sommige platforms verbieden AI-kunst zelfs volledig, omdat het auteursrecht niet in hun verdienmodel past.

De wet zegt: jij bent eigenaar. Het platform zegt: leuk geprobeerd.

Self-Sovereign Identity: De sleutel van Web 3.0

Maar er is hoop. En die heet: Self-Sovereign Identity – SSI.

Een identiteit die van jou is. Door decentralized identifiers en verifiable credentials bepaal jij:

Wat je deelt.
Met wie.
Hoelang.

In Europa werken we eraan via eIDAS 2.0. In Zuid-Afrika en de Emiraten worden gezondheids- en overheidsdiensten gekoppeld aan SSI. In Rusland, China en elders vinden al pilots plaats.

Wat betekent dat voor jou?

Jij beslist. Jij bezit. Jouw data. Jouw creatie. Jouw identiteit.

De nieuwe realiteit: identiteit als recht, niet als profiel

We gaan naar een wereld waarin:

Platforms niet meer gratis zijn – want jij betaalt niet met geld, maar met autonomie.
Creatie niet langer iets is voor algoritmes, maar voor mensen met rechten.
Privacy niet iets is dat je afdraagt, maar iets dat je inzet op je voorwaarden.

Laat me het zo zeggen:

In Web 2.0 was jij een acteur in een toneelstuk dat iemand anders regisseerde.
In Web 3.0 ben jij auteur, regisseur én eigenaar van je script.

Slotgedachte

Dames en heren, als jij je digitale identiteit niet bezit, dan ben je niet de gebruiker – je bént het product.

Maar het hoeft niet zo te zijn.

We kunnen bouwen aan een samenleving waarin identiteit niet wordt afgenomen, maar gegeven. Niet aan een platform, niet aan een systeem, maar aan onszelf.

Met rechten.
Met keuzes.
En met menselijke maat.

Dank u wel.

Van Gebruiker naar Eigenaar – De Digitale Identiteit in Web 3.0

Inleiding

Het internet is in dertig jaar geëvolueerd van een passief informatiesysteem (Web 1.0) naar een centrale omgeving waarin data verzameld, verhandeld en opgeslagen wordt (Web 2.0). Nu dient zich een derde fase aan: Web 3.0. Hierin staat digitale soevereiniteit centraal, en kunnen gebruikers zelf eigenaar zijn van hun data, identiteit én creaties.

Deze blog onderzoekt hoe platforms vandaag je identiteit beheren via SSO (Single Sign-On), wat de juridische, ethische en economische implicaties zijn van deze datastructuren, en hoe Self-Sovereign Identity (SSI) binnen Web 3.0 een radicaal alternatief biedt. Internationale voorbeelden, juridische contexten, AI-auteursrechten en toekomstscenario’s komen uitgebreid aan bod.

1. De Evolutie: Web 1.0 > Web 2.0 > Web 3.0

Web 1.0 (1990–2004): statische pagina’s, informatief en éénrichtingsverkeer. Geen profielen, geen community’s, geen tracking.
Web 2.0 (2004–heden): sociale media (Facebook, TikTok, X), gebruikersgeneratie, gedragsanalyse, reclame-ecosysteem.
Web 3.0 (opkomst sinds 2020): decentralisatie, blockchain, SSI, community-based waardecreatie, gebruikerscontrole.

Belangrijke verschuiving: van het gratis leveren van data naar het bewust beheren en verhandelen van je eigen digitale waarde. Web 3.0 is geen upgrade – het is een paradigmaverschuiving.

2. Wat is SSO en waarom is het gevaarlijk?

Single Sign-On (SSO) is een systeem waarmee je met één account toegang krijgt tot meerdere diensten. Google, Facebook, Apple en Microsoft bieden dit aan.

Probleem: Je logt niet alleen in, je verbindt ál je gegevens, gedragingen en voorkeuren aan één digitale sleutel. Hierdoor ontstaat een centraal beheerde identiteit, waarin jij als gebruiker slechts beperkte rechten hebt.

Wat wordt verzameld:

Locatiegeschiedenis (Google Maps)
Zoekgeschiedenis (Google Search, Bing)
Persoonlijke connecties (Facebook, LinkedIn)
App- en gedragspatronen (TikTok, iOS)

Gevolg: Deze identiteiten zijn verhandelbare profielen in een surveillance-economie. En jij kunt ze nooit volledig wissen.

Voorbeeld: Russische platformen zoals VKontakte of Yandex werken met vergelijkbare SSO-structuren. In China functioneert het Alibaba-ecosysteem met geïntegreerde gezichtsherkenning. In Zuid-Afrika worden SSO-mechanismen in e-gov toegepast, waarbij burgers verplicht zijn zich te registreren via een centraal account.

3. De Praktijk: Platforms als Eigenaar van Identiteit

Platform	Identiteitsmechanisme	Verzamelde data	Verwijderbaar?
Google	Gmail, Maps, YouTube, SSO	Locatie, voorkeuren, browsegeschiedenis, aankoopdata	Nee
Meta (Facebook, Instagram)	Facebook Login	Vriendennetwerken, interacties, likes, interesses, gezichtsherkenning	Nee
Apple	Apple ID, biometrie	Gezondheid, apparaten, gebruik apps, Apple Pay	Beperkt
Microsoft/LinkedIn	Microsoft SSO	Werkgegevens, contacten, zoekhistoriek, klikdata	Nee
TikTok (ByteDance)	App-intern	Micro-expressies, videoanalyse, devicespecifieke ID’s	Onmogelijk

4. Auteursrecht en Creatie in Web 2.0

Je creëert een werk met een AI-tool (bijv. MidJourney, DALL·E, ChatGPT). Je bezit het auteursrecht, juridisch gezien. Maar platforms willen je rechten niet erkennen en monetariseren je werk via gebruiksvoorwaarden die je vaak automatisch accepteert.

Voorbeeld:

Canva behoudt gebruiksrechten op ontwerp.
TikTok kan jouw video’s hergebruiken of algoritmisch bewerken.
AI-geproduceerde kunst is verboden op sommige platformen omdat het auteursrecht niet consistent toewijsbaar is binnen hun verdienmodel.

Conclusie: De wet zegt dat jij eigenaar bent. Het platform zegt dat jij dat niet praktisch kunt zijn.

5. SSI in Web 3.0: Zelfbeschikking en Eigendom

Self-Sovereign Identity (SSI) betekent dat jij eigenaar bent van je digitale identiteit. Via verifieerbare credentials en decentralized identifiers (DIDs) bepaal je zelf:

Wat je deelt
Met wie
Hoelang

Internationale toepassingen:

Europa (ESSIF): verankerd in eIDAS 2.0, EU gebruikt SSI voor grensoverschrijdende diensten.
Zuid-Afrika: SSI in gezondheidszorg en onderwijs
China: Pilotprojecten met SSI in lokale governance
Rusland: Experimentele blockchain-ID bij Moskovskaya oblast
Verenigde Arabische Emiraten: Smart-ID via blockchain, gekoppeld aan publieke diensten

Voordelen voor jou:

Jij beslist, jij bezit.
Jouw AI-creatie blijft van jou.
Je verhandelt gegevens zonder dat ze afgenomen worden.

6. Implicaties voor de Gebruiker

Gratis platforms verdwijnen of veranderen van model
Creatie wordt waardevol buiten centrale systemen
Privacy wordt verhandelbaar op eigen voorwaarden
Identiteit is geen profiel meer, maar een rechtenstructuur

Metafoor: In Web 2.0 ben je een acteur in een toneelstuk dat iemand anders regisseert. In Web 3.0 ben je auteur, regisseur én eigenaar van je script.

Conclusie

Als jij jouw digitale identiteit niet bezit, ben je niet de gebruiker – je bént het product. SSO heeft je gemak verkocht, maar je autonomie ondermijnd. Web 3.0 met SSI biedt een weg terug naar eigenaarschap, transparantie en controle.

We kunnen een samenleving bouwen waar identiteit niet wordt afgenomen maar gegeven. Aan onszelf. Met rechten. Met keuzes. En met menselijke maat.

Bronnen & Verdere Lectuur:

📚 Bronnen en Referenties

Wetenschappelijke bronnen:

W3C. (2022). Decentralized Identifiers (DIDs) v1.0. https://www.w3.org/TR/did-1.0/
- Standaardisatie van gedecentraliseerde identiteiten, essentieel voor SSI.W3C
UNDP. (2023). Digital Legal ID Governance. https://www.governance4id.org/
- Richtlijnen voor ethisch beheer van digitale identiteiten wereldwijd.
European Commission. (2021). European Digital Identity Framework. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/european-digital-identity-architecture-and-reference-framework-outline
- Architectuur en referentiekader voor Europese digitale identiteit.
UNDP. (2023). Governing digital legal ID systems effectively. https://www.undp.org/digital/blog/governing-digital-legal-id-systems-effectively-ensure-inclusion-and-respect-human-rights
- Belang van inclusief en rechten-gebaseerd beheer van digitale ID-systemen.
African Union. (2023). AU Interoperability Framework for Digital ID. https://au.int/en/documents/20231211/au-interoperability-framework-digital-id
- Interoperabiliteitskader voor digitale ID in Afrika.

Media bronnen:

EFF. (2025). Wetgeving online leeftijdsverificatie backdoor voor surveillance. https://www.security.nl/posting/879249/EFF%3A%2Bwetgeving%2Bonline%2Bleeftijdsverificatie%2Bbackdoor%2Bvoor%2Bsurveillance
- Kritiek op wetgeving die privacy kan ondermijnen.
Biometric Update. (2023). UNDP releases digital ID governance framework. https://www.biometricupdate.com/202310/undp-releases-digital-id-governance-framework
- Lancering van UNDP’s kader voor digitaal ID-beheer.
Social Media Examiner. (2022). Digital Identity: Why It Matters in Web3. https://www.socialmediaexaminer.com/digital-identity-why-it-matters-in-web3/
- Belang van digitale identiteit in de context van Web 3.0.
Charlotte’s Law. (2023). AI en auteursrecht op teksten: wie heeft welk recht?. https://www.charlotteslaw.nl/auteursrecht-op-ai-tekst/
- Juridische aspecten van auteursrecht bij AI-gecreëerde content.
ICT&health. (2023). Privacy-risico’s in kaart brengen met een DPIA. https://icthealth.nl/nieuws/privacy-risicos-in-kaart-brengen-met-een-dpia/
- Belang van Data Protection Impact Assessments voor privacy.

📚 Juridische Bronnen

Africa Digital Identity Landscape 2022
Auteur: United Nations Economic Commission for Africa (UNECA)
URL: https://www.uneca.org/sites/default/files/DITE-AFRICA/Africa%20Digtial%20ID%20Landscape%20Report%20(2023).pdf
Relevantie: Dit rapport biedt een uitgebreid overzicht van de status van digitale identiteitssystemen in Afrika, inclusief juridische en regelgevende kaders, en bespreekt de uitdagingen en kansen bij de implementatie ervan.
AU Interoperability Framework for Digital ID
Auteur: African Union
URL: https://au.int/en/documents/20231211/au-interoperability-framework-digital-id
Relevantie: Dit kader documenteert de strategie van de Afrikaanse Unie voor interoperabele digitale ID-systemen, met aandacht voor juridische en technische standaarden.
Digital ID Systems in Africa: Challenges, Risks and Opportunities
Auteur: European Centre for Development Policy Management (ECDPM)
URL: https://ecdpm.org/application/files/5517/0254/4789/Digital-ID-systems-in-Africa-ECDPM-Discussion-Paper-360-2023.pdf
Relevantie: Deze discussienota analyseert de juridische implicaties van digitale ID-systemen in Afrika en biedt aanbevelingen voor beleidsmakers.
African Union Convention on Cyber Security and Personal Data Protection
Auteur: African Union
URL: https://arxiv.org/abs/2307.01966
Relevantie: Deze conventie, ook bekend als de Malabo Conventie, stelt juridische normen vast voor cyberbeveiliging en gegevensbescherming binnen de Afrikaanse Unie.
Digital Identity Toolkit: A Guide for Stakeholders in Africa
Auteur: World Bank
URL: https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/147961468203357928/digital-identity-toolkit-a-guide-for-stakeholders-in-africa
Relevantie: Deze toolkit biedt richtlijnen voor het ontwikkelen van juridische en beleidskaders voor digitale identiteitssystemen in Afrika.