Om een sterke juridische zaak op te bouwen tegen eenzijdige monetaire beleidswijzigingen (zoals de extreme monetaire verruiming van de ECB), is het belangrijk om de meest kansrijke rechtsgrond te kiezen.
Hieronder analyseer ik de sterkste juridische gronden, hoe ze kunnen worden toegepast, en welke stappen ondernomen kunnen worden.
1. Overzicht van de Sterkste Rechtsgronden
A. EVRM Artikel 1 Protocol 1 ā Bescherming van Eigendom
Samenvatting:
- Dit artikel beschermt burgers tegen onrechtmatige inbreuken op hun eigendomsrechten door de overheid.
- Monetaire beleidsmaatregelen die koopkracht structureel uithollen kunnen worden gezien als indirecte onteigening.
- De ECB en overheden kunnen worden aangeklaagd als wordt aangetoond dat burgers onevenredig zijn benadeeld door inflatie of monetaire verruiming.
Sterke punten:
ā Europees recht biedt bescherming tegen financieel verlies door overheidsbeleid.
ā Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft in eerdere zaken eigendomsverlies als rechtenschending erkend.
ā Dit kan een collectieve vordering rechtvaardigen.
Zwakke punten:
ā Overheden kunnen beweren dat inflatie een natuurlijk economisch proces is en geen “onteigening”.
ā Succes hangt af van bewijs dat monetaire verruiming direct koopkrachtverlies veroorzaakte.
ā” Conclusie: Sterkste rechtsgrond voor individuele en collectieve schadeclaims tegen overheden en centrale banken.
B. Schending van het Vertrouwensbeginsel (EU-recht)
Samenvatting:
- Volgens het EU-recht hebben burgers en bedrijven recht op een voorspelbaar en stabiel overheidsbeleid.
- De ECB en nationale overheden hadden burgers en bedrijven moeten informeren over de structurele gevolgen van hun monetaire beleid.
- De extreme monetaire verruiming in 2020-2023 was niet transparant gecommuniceerd en verstoorde langlopende contracten.
Sterke punten:
ā Reeds gebruikt in EU-rechtszaken tegen monetaire beleidsbeslissingen (Weiss-zaak).
ā Kan worden ingeroepen bij het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU).
ā Ondersteunt andere claims over monetaire manipulatie.
Zwakke punten:
ā Vereist bewijs van systematische beleidswijziging zonder adequate communicatie.
ā Minder direct effect op compensatie, eerder gericht op beleidswijziging.
ā” Conclusie: Goed aanvullend argument voor procedures bij het HvJ-EU.
C. Onvoorziene Omstandigheden in Contracten (Nationale civiele procedures)
Samenvatting:
- Langlopende contracten zijn gebaseerd op de aanname van monetaire stabiliteit.
- Monetaire verruiming en inflatie veranderden de economische grondslagen van contracten.
- Contractpartijen kunnen zich beroepen op onvoorziene omstandigheden om contracten aan te passen of ongeldig te verklaren.
Sterke punten:
ā Kansrijk in nationale rechtszaken (Nederland: Artikel 6:258 BW).
ā Direct toepasbaar op leningen, pensioenovereenkomsten en huurovereenkomsten.
ā Pensioenfondsen en schuldeisers kunnen hierop leunen om compensatie te eisen.
Zwakke punten:
ā Vereist dat de rechter erkent dat monetaire verruiming niet voorzienbaar was.
ā Geldt alleen voor specifieke contracten, niet voor algemene economische schade.
ā” Conclusie: Sterkste optie voor contractpartijen die juridische aanpassing van hun contract willen.
D. Schending van het EU-Verdrag (VWEU Artikel 123 ā Verbod op monetaire financiering)
Samenvatting:
- Het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU) verbiedt directe monetaire financiering van overheden door de ECB.
- De ECB heeft dit verbod omzeild door grootschalige opkoopprogrammaās van staatsobligaties (zoals PEPP en APP).
- Dit kan worden aangevochten bij het Hof van Justitie van de EU.
Sterke punten:
ā Directe juridische basis in het EU-verdrag.
ā Al eerder gebruikt in juridische challenges tegen de ECB.
ā Kan beleidsverandering forceren.
Zwakke punten:
ā Gericht op beleid, niet op compensatie.
ā Vereist sterke juridische expertise om succesvol te zijn.
ā” Conclusie: Sterkste optie voor een juridische procedure om ECB-beleid te betwisten bij het HvJ-EU.
2. Strategie: Hoe de Rechtsgronden Combineren?
Om een effectieve juridische aanval op het monetaire beleid te ontwikkelen, is het verstandig om een combinatie van rechtsgronden te gebruiken:
A. Voor Schadeclaims en Compensatie (Individuen & Bedrijven)
š EVRM Artikel 1 Protocol 1 (eigendomsbescherming)
š Onvoorziene omstandigheden in contracten (nationale rechtszaken)
ā Doel:
- Schadevergoeding eisen voor koopkrachtverlies en contractbreuk.
- Pensioenfondsen, spaarders en schuldeisers compenseren.
š Concrete actie:
- Individuele of collectieve rechtszaak starten bij een nationale rechtbank.
- Bewijs verzamelen van economische schade door monetaire verruiming.
B. Voor Beleidsverandering (Collectieve Actie via het EU-recht)
š Schending van het Vertrouwensbeginsel (EU-recht)
š Schending van het EU-verdrag (VWEU Artikel 123 ā Verbod op monetaire financiering)
ā Doel:
- Juridische toetsing van ECB-beleid afdwingen.
- Monetaire financiering en inflatie-beleid aanvechten.
š Concrete actie:
- Procederen bij het Hof van Justitie van de EU (HvJ-EU).
- Samenwerken met juridische experts en belanghebbenden (pensioenfondsen, bedrijven, spaarders).
3. Volgende Stappen: Hoe Een Zaak Opbouwen?
Stap 1: Juridisch Onderzoek en Bewijsvoering
- Economen en juridische experts betrekken om schade door inflatie en monetaire verruiming te kwantificeren.
- Jurisprudentie verzamelen (zoals de Weiss-zaak en eerdere EVRM-zaken over eigendomsverlies).
Stap 2: Collectieve Actie Organiseren
- Samenwerking zoeken met pensioenfondsen, investeerders en consumentenorganisaties.
- Een juridische coalitie opzetten die een procedure kan voeren tegen de ECB en nationale overheden.
Stap 3: Procederen op Meerdere Fronten
- Nationale rechtszaken voor contractherziening en schadeclaims.
- Klachten en toetsingen bij het HvJ-EU en EHRM om ECB-beleid te betwisten.
- Internationale arbitrage onderzoeken voor buitenlandse investeerders die benadeeld zijn.
Conclusie: Wat is de Sterkste Rechtsgrond?
- Voor financiƫle compensatie: EVRM Artikel 1 Protocol 1 + Onvoorziene omstandigheden (contractrecht).
- Voor het aanvechten van ECB-beleid: Schending van het Vertrouwensbeginsel + VWEU Artikel 123.