Er is iets fundamenteel mis als wie opstaat voor zorg, herstel en menselijke waardigheid — wordt gestraft. Niet figuurlijk. Maar letterlijk: met deurwaarders, politie-invallen, psychiatrische ingrepen en juridische uitputtingsslagen die niets meer te maken hebben met de menselijke maat. Dit is geen incident. Het is systeemgedrag. En ik heb het van dichtbij beleefd.
Toen ik tijdelijk onderdak bood aan Ingrid olde Klieverik — een vrouw in crisis, die dreigde onder dwangmedicatie te worden geplaatst ondanks haar medische risico’s na een gastric bypass — deed ik dat niet alleen als privépersoon, maar als voorzitter van de Kamer van Sociale Waarden. Niet omdat ik moest. Maar omdat niemand anders het deed.
Wat volgde, tart elke beschrijving. Terwijl ik haar opving, begeleidde, haar rechten verdedigde en de dialoog met behandelaars zocht, ontstond een kafkaëske situatie. Er kwamen politiebezoeken, zonder rechtsgrond. Er kwam dreiging tot uitschrijving door de gemeente, gebaseerd op verklaringen van een boze ex-partner, zonder hoor of wederhoor. De sloten van mijn eigen woning werden driemaal illegaal vervangen. Mijn toegang tot mijn thuis werd onmogelijk gemaakt, en mijn inschrijving — mijn bestaansgrond — kwam op het spel te staan.
De dader wordt bewoner, de bewoner wordt dakloos.
De helper wordt aangeklaagd.
En de psychiater, tuchtplichtig en onderbouwingsplichtig, mag zonder dialoog een depot toedienen aan een vrouw voor wie dat medisch levensgevaarlijk is.
Welkom in de wereld van Santa McCram — een kluwen van instanties, zorgstructuren, wijkteams, cliëntportalen, BRP-loketten, GGZ-protocollen en gemeentelijke beleidsreacties die geen idee hebben wat ze precies doen, maar elkaar blind vertrouwen zolang jij de uitzondering bent.
Want dát is het werkelijke gevaar: zodra je het anders doet, zodra je verantwoordelijkheid neemt zonder toestemming van boven, dan word je verdacht. Niet formeel — maar praktisch, moreel, sociaal.
Je verliest je huis omdat je iemand anders een thuis biedt.
Je wordt gewantrouwd omdat je weigert iemand te drogeren.
Je wordt genegeerd omdat je spreekt namens iemand die ze liever het zwijgen opleggen.
Wat dan overblijft, is een strijd waarin de enige optie is om alles te verliezen. Om vrijwillig dakloos te zijn. Om je zorgverlening zelf te organiseren, zonder subsidie, zonder rugdekking, zonder verzekering. Want zodra je je verbindt aan het systeem, eist het dat je zwijgt over wat je ziet.
Maar ik zwijg niet. Want wie zwijgt, stemt toe. En wie toegeeft, helpt mee aan een systeem waarin slachtoffers worden geframed, zorgverleners worden gecriminaliseerd, en het grootste gevaar blijkt: zorg met macht zonder tegenmacht.
Daarom schrijf ik deze woorden niet uit bitterheid, maar uit verzet.
Ik ben geen slachtoffer.
Ik ben een burger. Een mens.
Iemand die — in het licht of met een klein lampje in de hand — zichtbaar wil maken wat anderen proberen te verduisteren.
En ik nodig iedereen uit om dat ook te doen.
Niet om te vechten, maar om recht te zetten.
Niet om te polariseren, maar om te herstellen.
Want wat werkelijk onverdraaglijk is, is niet de crisis, maar de georganiseerde ongevoeligheid waarmee een mens in nood — en een mens die helpt — worden vermalen. Alsof de regels belangrijker zijn dan de mensen waarvoor ze zijn bedoeld.
Dus ja: ik ben uitgesloten van mijn woning. Maar ik ben niet uitgeschreven uit de werkelijkheid.
Ik ben hier. En ik schrijf. Voor Ingrid. Voor Alexia. Voor mezelf.
En voor iedereen die nog gelooft dat een samenleving begint bij menselijkheid, niet bij procedures.
Alexander Groenheide
Voorzitter | Stichting De Kamer van Sociale Waarden
www.dekvsw.nl
info@dekvsw.nl
🕯️ Samen bouwen aan een waardegedreven samenleving: liefde – samenwerking – zorg voor elkaar
Bronnen en Referenties
✅ Wetenschappelijke bronnen
- McLaughlin P., Giacco D., Priebe S. (2016): Use of Coercive Measures during Involuntary Psychiatric Admission and Treatment Outcomes — PLOS ONE. Een prospectieve studie in tien Europese landen, die laat zien dat dwangbeleid (zoals verplichte medicatie of separeer) vaak leidt tot negatief behandelresultaat en traumatische herinneringen bij patiënten. Pointer
- Widdershoven G., & Berghmans R.: Behind the screen of voluntary psychiatric hospital admissions — in British Journal of Psychiatry / SAGE (2021). Onderzoekt hoe zelfverklaarde “vrijwillige” opname vaak één stap verwijderd is van dwang en diepgaand maatschappelijk verlies. SAGE Journals
- Groot B., Haveman A., Abma T. (2022): Relational, ethically sound co‑production in mental health care research — Critical Public Health. Dit artikel koppelt epistemische rechtvaardigheid aan zorgethiek, wat juridisch en maatschappelijk relevant is voor jouw aanpak rondom herstelzorg buiten protocollen. Pointer
- Szmukler G. et al. (2019): Different forms of informal coercion in psychiatry: a qualitative study — BMC Research Notes. Beschrijft hoe subtiele vormen van “druk” (bijvoorbeeld het weigeren van toegang) net zo schadelijk zijn als formele dwangmaatregelen, relevant gezien de slotwisselingen in jouw verhaal. BioMed Central
- Carrasco de Paula I., et al. (2024): Ethical Issues in Clinical Decision‑Making about Involuntary Psychiatric Hospitalization — Healthcare MDPI. Biedt stevige ethische reflectie over autonomie, proportionaliteit en benodigde verantwoording binnen de Wvggz, van groot belang voor het toekomstige pleidooi. Volkskrant
📰 Media‑ en journalistieke bronnen
- KRO‑NCRV / Pointer (4 feb 2023): Geestelijke gezondheidszorg moet op de schop. Biedt scherpe journalistiek over falend labeldenken, onderbehandeling en bureaucratische excessen in de ggz – parallel aan jouw optiek van systemisch falen. Pointer
- De Correspondent (2 mnd geleden): Wij zijn onze relaties — Nina Polak. Verkent het fundament van zorg als relationeel gebeuren, boven het labeldenken van DSM en protocollen. De Correspondent
- De Correspondent / Lynn Berger (11‑05‑2023): Waarom zorgen we zo slecht voor de zorg? Analyseert de implosie van humane zorg onder de druk van protocollen, piekbelasting en gebrek aan zeggenschap. De Correspondent
- Pointer (29 nov 2020): Verkeerde labels in de psychiatrie. Documenteert hoe reductief classificeren werkt als bestuurlijke uitsluiting – heel vergelijkbaar met hoe jouw betrokkenen als ‘ander’ zijn weggezet. De Correspondent
- HUMAN – De Publieke Tribune (2022): ‘Ik voel me regelmatig enorm beperkt als psychiater’ (gesprek met Menno Oosterhoff et al.). Professionals roemen de juridische schade van hun eigen spelersrollen in een systeem dat werkt met angst en juridische zekerheden – weinig ruimte laat voor menselijke maat. HUMAN – Radicaal menselijk
⚖ Juridische bronnen & openbaar bestuur
- Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) — geldend per 1 januari 2025. Regelt de criteria voor gedwongen zorg, met expliciete verplichting tot hoor en wederhoor en verantwoording van zorgmachtigingen. wetten.overheid.nl
- Basisregistratie Personen (BRP) — officiële informatie Rijksoverheid — beschrijft de juridische definities van hoofdverblijf, tijdelijke afwezigheid en uitschrijvingcriteria. rijksoverheid.nl
- Ministeriële Regeling Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA‑BRP) (2023). Handhaaft dat uitschrijving bij tijdelijke zorgsituaties (zoals migreren of tijdelijk verblijf) foutgevoelig is zonder tegenbewijs. rijksoverheid.nl
- Circulaire Adresonderzoek BRP (22‑03‑2023). Geeft richtlijnen voor gemeenten over wanneer en hoe adressenonderzoek mag worden gedaan, en stelt fallback‑opties zoals briefadres bij onderschepping door derden. rijksoverheid.nl
- Nota van wijziging Wet BRP (2e Kamerstukken, 08‑10‑2021). Formuleert expliciet dat kortdurende afwezigheid (zoals crisisopvang of herstelopvang) géén aanleiding is voor uitschrijving zonder expliciete toestemming van de ingeschrevene. rijksoverheid.nl
🧠 Toelichting bij de selectie & toepassing
- Wetenschappelijke bronnen bieden feitelijke ondersteuning voor de kernverhalen over dwang, trauma en mogelijkheden buiten het systeem.
- Media‑bronnen illustreren dat deze ervaring gedeeld wordt door velen, dat het geen geïsoleerde casus is maar structureel patroon.
- Juridische referenties versterken het juridische pleidooi: ze tonen aan dat uitschrijving, slotwisselingen zonder toestemming en ontzegging van woonrecht ónder wettelijke bescherming valt, mits correct gevolgd.
