De Paradox van Bescherming: Wie moet het risico bewijzen?

Laat een reactie achter / CIV-RAMP, De Kamer van Sociale Waarden, Ethiek en Mensenrechten, Ethiek in Gezondheidszorg, Gezinsdynamiek en Zorg, Jeugd en Ontwikkeling, Kritische Reflectie, Participatie en Betrokkenheid, Transparantie en Verantwoording / Door

Door: De Kamer van Sociale Waarden

Wanneer een ouder — al dan niet terecht — wordt beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag, ontstaat er een onomkeerbare keten van vermoedens, maatregelen en procedures. In plaats van het principe onschuldig tot het tegendeel is bewezen, geldt in de jeugdzorg vaak het tegenovergestelde: de ouder moet aantonen dat hij of zij 100% veilig is. Niet op basis van bewijs dat iets is gebeurd, maar op basis van het vermoeden dat het had kúnnen gebeuren. En dat vermoeden volstaat om een kind uit huis te plaatsen.

De Catch-22 van het recidiverisico-onderzoek

Wat is een Catch-22

De term komt uit de roman Catch-22 (1961) van Joseph Heller, waarin militairen alleen ontslagen konden worden wegens krankzinnigheid — maar het verzoek om ontslag werd als bewijs van geestelijke gezondheid beschouwd. Kortom: wie eruit wilde, bewees daarmee dat hij geschikt was om te blijven.

Voor de Nederlandstalige versie van Catch-22 van Joseph Heller, kun je terecht bij erkende boekhandels en bibliotheken. Hier zijn enkele betrouwbare opties:

1. Bol.com

2. Libris Boekhandels (ondersteunt lokale boekhandels)

3. Openbare Bibliotheek / Online Bibliotheek (e-book mogelijk)

4. Boekwinkeltjes.nl (tweedehands exemplaren)

Om onder zo’n beschuldiging uit te komen, wordt vaak een risicoprognose geëist:

  • Alsof iemand moet bewijzen dat hij nooit opnieuw iets zal doen — zelfs al heeft hij nooit iets gedaan.
  • De enige manier om “laag risico” te scoren is door impliciet te erkennen dat er een risico was of is.
  • En “laag” betekent volgens risicotaxaties als Static-99R of Stable-2007: zo’n 3% kans op recidive binnen 5 jaar — want lager kun je het niet aantonen, als forensisch psycholoog zonder de gave om in de toekomst te kijken.
Een ouder gevangen in een transparante kubus van formulieren kijkt wanhopig toe hoe zijn kind wordt meegenomen door een figuur in een wit pak met het label 'veiligheid', terwijl een scheve weegschaal boven een overheidsgebouw de instellingen bevoordeelt.
Wie draagt het bewijsrisico? Een visuele weergave van de morele paradox in jeugdzorgbeslissingen.

En wat gebeurt er met het kind?

Het kind, dat wordt weggehaald uit die mogelijk risicovolle thuissituatie, komt terecht in een pleeggezin of instelling waar — volgens de rapporten van Samson en De Winter:

  • Minstens 15% (instellingen) tot mogelijk 70% (levensloopervaringen) van de kinderen te maken krijgt met seksueel grensoverschrijdend gedrag.
  • En dus leeft onder een veel hoger risico dan de ouder die beschuldigd is, maar geen kans krijgt om dat risico rechtvaardig aan te vechten.

We plaatsen kinderen uit bescherming in een systeem dat zelf een bewezen bron is van seksueel misbruik. En niemand hoeft daar een risicorapport voor te overleggen.

De hypocrisie in cijfers

  • Voor een vermeende pleger moet 3% recidiverisico omlaag naar 0% — wat medisch-psychologisch niet objectief aantoonbaar is.
  • Voor een instelling of pleeggezin is 15% of 70% “maatschappelijk aanvaardbaar”, want daar geldt: “we doen ons best en hebben meldpunten”.

Zo ontstaat een omgekeerde werkelijkheid:

Een weegschaal die laat zien hoe ouders onder druk staan in contrast met instellingen die veilig lijken maar risicovol zijn.
Wie moet het risico bewijzen? Een visuele samenvatting van het dilemma in de jeugdzorg.

Wat vraagt dit van ons als samenleving?

  • Waarom aanvaarden we meer risico in instellingen dan bij ouders?
  • Waarom eisen we meer bewijs van onschuld van individuen dan van systemen?
  • Waarom moet de ouder zwijgen tot het risico “weg is”, terwijl het systeem mag blijven opereren terwijl het risico evident aanwezig is?

En wie is uiteindelijk verantwoordelijk als datzelfde kind, zogenaamd uit veiligheid, in een gecertificeerde omgeving wordt beschadigd?

Oproep tot morele herwaardering

“De enige die in dit systeem volledig verantwoordelijk wordt gehouden, is degene met de minste macht: de ouder die niet betaald wordt om voor het kind te zorgen. De professionals en instellingen worden betaald, maar delen niet in die verantwoordelijkheid — zij hebben procedures, geen geweten.”

Het wordt tijd dat we deze balans herstellen. Niet door minder bescherming te bieden, maar door verantwoordelijkheid symmetrisch te maken:

  • Geen kind in een systeem zonder toetsbare aansprakelijkheid.
  • Geen oordeel zonder wederhoor.
  • Geen ‘bescherming’ die structureel meer kwaad dan goed doet.

🔬 Wetenschappelijke Bronnen

  1. Analyse van risico’s en interventies bij geweldsmeldingen en calamiteiten in de jeugdzorg
    Bron: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), Verwey-Jonker Instituut
    URL: https://www.igj.nl/binaries/igj/documenten/publicaties/2021/11/22/geweldsmeldingen-en-calamiteiten-in-de-jeugdzorg–analyse-van-risicos-en-interventies/Geweldsmeldingen_en_calamiteiten_jeugdzorg.pdf
    Relevantie: Dit rapport analyseert 75 gevallen van geweld en calamiteiten in de jeugdzorg en identificeert patronen en risico’s, waaronder seksueel misbruik en suïcide. Het benadrukt de noodzaak van verbeterde risicotaxatie en interventies om herhaling te voorkomen.(IGJ)
  2. Onderlinge samenhang van gezinsfactoren bij jeugdigen met delinquent gedrag
    Bron: Universiteit van Amsterdam
    URL: https://scripties.uba.uva.nl/download?fid=c9061440
    Relevantie: Deze studie toont aan dat negatieve gezinsfactoren, zoals mishandeling en huiselijk geweld, significant bijdragen aan delinquent gedrag en recidive bij jeugdigen, wat het belang onderstreept van gezinsgerichte interventies.(Scripties UvA, Scripties UvA)
  3. Cumulative risk hypothesis: Predicting and preventing child maltreatment recidivism
    Bron: Children and Youth Services Review
    URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0145213416301090
    Relevantie: Deze studie onderzoekt hoe cumulatieve risicofactoren bijdragen aan herhaald kindermisbruik en benadrukt het belang van vroege en effectieve interventies om recidive te voorkomen.(datanetwork.org, ScienceDirect, Scripties UvA)
  4. Research-based Risk Factors for Child Maltreatment: Do Child Protection Workers Use them in their Case Investigations?
    Bron: The British Journal of Social Work
    URL: https://academic.oup.com/bjsw/article/52/7/3945/6547718
    Relevantie: Deze studie onderzoekt of jeugdbeschermingswerkers in Nederland evidence-based risicofactoren gebruiken bij hun casusonderzoeken en vindt een discrepantie tussen wetenschap en praktijk, wat leidt tot suboptimale risicotaxaties.(academic.oup.com)
  5. A systematic review and meta-analysis on adverse childhood experiences and recidivism risk
    Bron: Children and Youth Services Review
    URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0145213423000364
    Relevantie: Deze meta-analyse bevestigt dat jeugdigen met meerdere adverse childhood experiences (ACEs) een verhoogd risico op recidive hebben, wat het belang van traumagerichte interventies benadrukt.(datanetwork.org, ScienceDirect, Academia)
  1. Analyse van risico’s en interventies bij geweldsmeldingen in de jeugdzorg
    • Bron: Verwey-Jonker Instituut in opdracht van IGJ
    • Relevantie: Onderzoekt patronen van geweld en calamiteiten in de jeugdzorg en de effectiviteit van interventies.
    • URL: (IGJ)(IGJ)
  2. Onderlinge samenhang van gezinsfactoren bij jeugdigen met delinquent gedrag
  3. Algoritmische risicotaxatie van recidive: Over de Oxford Risk of Recidivism Tool
  4. Veiligheid en risico’s inschatten: wat helpt?
  5. Krachten en kwetsbaarheden bij jongeren
    • Bron: Kind & Adolescent Praktijk
    • Relevantie: Introduceert de START, een instrument dat risico op zowel dader- als slachtofferschap beoordeelt.
    • URL: (SpringerLink)(SpringerLink, SpringerLink)

📰 5 Media Bronnen

  1. ‘Verbeter jeugdzorg met de meldingen van misstanden’
  2. Slachtoffer van misbruik in jeugdzorg stelt overheid aansprakelijk
    • Bron: NOS
    • Relevantie: Beschrijft een zaak waarin een slachtoffer de staat aanklaagt wegens falend toezicht.
    • URL: (NOS)(NOS)
  3. Jason onthult met rapport misstanden binnen de gesloten jeugdzorg
    • Bron: EY Daily
    • Relevantie: Ervaringsdeskundige Jason Bhugwandass brengt misstanden in gesloten jeugdzorg aan het licht.
    • URL: (Ey! Daily)(Ey! Daily, SpringerLink)
  4. Misbruik in jeugdzorg bijna nooit gemeld
    • Bron: LINDA.nl
    • Relevantie: Onderzoekt waarom meldingen van misbruik in de jeugdzorg vaak uitblijven.
    • URL: (Linda)(Schulinck, Linda)
  5. Meer dan 20.000 aanvragen voor vergoeding misbruik in de jeugdzorg
    • Bron: NOS
    • Relevantie: Rapporteert over het hoge aantal schadevergoedingsaanvragen door slachtoffers van misbruik in de jeugdzorg.
    • URL: (NOS)(NOS)

⚖️ 5 Juridische Bronnen

  1. Wet- en regelgeving bij kindermishandeling
  2. Onzorgvuldig handelen Jeugdbescherming leidt tot aansprakelijkheid
  3. Geen waarheidsvinding in de jeugdzorg: de problemen samengevat
    • Bron: LLM Legal
    • Relevantie: Analyseert het gebrek aan objectieve waarheidsvinding binnen jeugdzorgprocedures.
    • URL: (LLM Legal)(LLM Legal)
  4. 9.1 Juridische betekenis van richtlijnen
  5. Het systematisch falen van de jeugdzorg

Aanvullende documentatie en artikelen

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Laten We Impact Maken

Neem contact op en ontdek hoe we samen projecten kunnen realiseren die sociale waarden versterken.

Linkedin-in Twitter Instagram Tiktok Dribbble

Bezoek ons

Laurastraat 87, 6471JJ Eygelshoven

Stuur ons een e-mail

info@dekvsw.nl

Bel ons

+31 06 53 44 50 54

Scroll naar boven