De Herfstcertificering is een waardengedreven, herstelgerichte
toetsingsroute binnen het CIV-CARE-kader. In plaats van uitsluitend te kijken
naar diploma’s, formele scholing of registraties, erkent deze route de
menselijkheid, morele inzet, levens- en werkervaring én maatschappelijke betrokkenheid
van personen — ook wanneer formele registratie ontbreekt of verloren is gegaan.
De naam “Herfst” is bewust symbolisch gekozen: zij duidt op
rijping, reflectie en herwaardering — een fase waarin erkenning mogelijk wordt,
ook nadat formele structuren hebben gefaald. De Herfstcertificering biedt een route
om die opgebouwde ervaring en betrokkenheid weer zichtbaar en toetsbaar te maken,
in plaats van mensen definitief weg te zetten als “onbevoegd”.
Voor een uitgebreide beschrijving van de achtergrond, criteria en positionering van
dit instrument binnen CIV-CARE, zie het oorspronkelijke artikel:
Wat is de Herfstcertificering? — CIV-CARE
.
Waarom is Herfstcertificering nodig?
In het huidige jeugdhulp- en jeugdbeschermingssysteem is professionele inzet vaak
sterk gekoppeld aan formele registratie en bureaucratische kaders. Dat zorgt voor
structuur en kwaliteitsborging, maar kan ook leiden tot
onbedoelde uitsluiting van mensen die juist veel betekenen voor kinderen
en gezinnen: ervaringsdeskundigen, (pleeg)ouders, vrijwilligers, ex-professionals
en netwerkfiguren.
De Herfstcertificering is ontwikkeld als een menselijke tegenhanger van
dat systeem: een herstelroute voor mensen die in de praktijk waardevol zijn, maar
in de papieren werkelijkheid niet (meer) passen.
Casus 1 — Ervaringsdeskundige zonder formele registratie
Situatie
Een ouder, pleegouder of vrijwilliger heeft jarenlang intensief en liefdevol
bijgedragen aan de zorg en begeleiding van kinderen — als mentor, buddy,
contextbegeleider of informele steunpilaar. Deze persoon beschikt echter niet
over formele diploma’s of een geldige beroepsregistratie.
Probleem
Binnen het reguliere systeem wordt deelname aan bepaalde vormen van jeugdhulp en
opvoedondersteuning vaak gekoppeld aan formele bevoegdheid. Daardoor blijft de
relationele, lokaal verankerde betrokkenheid van zulke personen vaak
onzichtbaar of zelfs ongewenst, hoe betekenisvol zij ook zijn in het leven
van een kind.
Herstel via Herfstcertificering
Via de Herfstcertificering worden betrokkenheid, menselijke verbondenheid,
zelfreflectie, integriteit en maatschappelijke waarde toetsbaar gemaakt.
De betrokkene kan een
“Certificaat van Volmenselijke Verbondenheid” ontvangen
en wordt opgenomen in een CIV-CARE-profiel. Dat maakt zichtbaar wat voorheen
onzichtbaar bleef: de morele kwaliteit en concrete inzet in het leven van kinderen.
Impact
Het kind behoudt toegang tot een vertrouwd, veilig netwerk; de sociale omgeving
wordt erkend en versterkt; en de gemeenschap draagt mede verantwoordelijkheid.
Niet omdat iemand de juiste papieren heeft, maar omdat iemand
aantoonbaar van betekenis is geweest.
Casus 2 — Hulpverlener met vervallen registratie, bereid tot herstel
Situatie
Een voormalige jeugdhulpverlener heeft jarenlange praktijkervaring, goede
referenties en aantoonbare maatschappelijke inzet. Door administratieve
omstandigheden, conflicten of systeemfouten is de formele registratie echter
vervallen, met als gevolg dat verdere inzet binnen het standaardkader
blokkades kent.
Probleem
Het systeem kent vaak slechts twee posities: wel bevoegd of
niet bevoegd. Tussen die uitersten ontbreekt ruimte voor herstel,
reflectie en context. Zelfs wanneer iemand bereid is verantwoordelijkheid te nemen
voor gemaakte fouten, ontbreekt vaak een legitieme route terug
naar betrokkenheid.
Herstel via Herfstcertificering
De Herfstcertificering biedt een vorm van “rehabilitatie” op basis
van ethiek, reflectie, empathie en concrete inzet. In plaats van een
alles-of-niets-kader wordt gekeken naar wat iemand nu laat zien:
leerbaarheid, bereidheid tot verantwoording, bijdragen aan herstelprocessen
en maatschappelijke meerwaarde.
Impact
Waar formeel zeggenschap en bevoegdheid zijn weggevallen, ontstaat via de
Herfstcertificering een nieuwe, graduele vorm van legitimatie. De nadruk
verschuift van systeemloyaliteit naar menselijke verantwoordelijkheid,
in verbinding met kinderen, ouders en netwerk.
Hoe wordt er getoetst binnen de Herfstcertificering?
De toetsing binnen de Herfstcertificering is zowel reflectief
als relationeel. Er wordt niet alleen gekeken naar wat iemand
heeft gedaan, maar ook naar de manier waarop hij of zij zich verhoudt tot kinderen,
gezinnen en de bredere gemeenschap.
- Relatie met kind/gezin — aard, duur en intensiteit van de betrokkenheid.
- Menselijke verbondenheid — empathie, zorgzaamheid, betrouwbaarheid en beschikbaarheid.
- Zelfreflectie en integriteit — vermogen tot zelfkritiek, leren, verantwoordelijkheid nemen.
- Herstel en schadebeperking — inzet om geleden schade te erkennen en waar mogelijk te herstellen.
- Maatschappelijke bijdrage — rol binnen gemeenschap, netwerk en lokale initiatieven.
Na toetsing ontvangt de betrokkene doorgaans:
- Een certificaat (bijvoorbeeld het “Certificaat van Volmenselijke Verbondenheid”).
- Een reflectieverslag dat wordt opgenomen in het persoonlijke CIV-CARE-profiel.
- Een maatschappelijk advies over passende rollen, inzet en grenzen binnen zorg- en hersteltrajecten.
Zo ontstaat geen zwart-witlabel “wel/niet bevoegd”, maar een
graduele legitimatie die recht doet aan de complexiteit
van mensen en situaties.
Waarom is deze herstelroute juist nu relevant?
De afgelopen jaren is veel geschreven over de druk van systemen, protocollen
en institutionele loyaliteit binnen de jeugdzorg. Wanneer dossiers, formats
en KPI’s leidend worden, verdwijnt de menselijke maat.
De Herfstcertificering wil juist in die context een
ethisch tegenwicht bieden:
- Humanisering van zorg — kinderen en gezinnen
ontmoeten mensen, geen functies of codes. - Herstel van vertrouwen — mensen die eerder buitenspel
zijn gezet, krijgen een legitieme route naar erkenning en betrokkenheid. - Versterking van sociale netwerken — naast instellingen
worden ook ervaringsdeskundigen, ouders en vrijwilligers gezien als
volwaardige partners.
Binnen CIV-CARE wordt de Herfstcertificering zo een belangrijke bouwsteen
in een bredere beweging naar waardegedreven, gemeenschapsgebonden jeugdzorg.
Oproep tot participatie en betrokkenheid
De Herfstcertificering is geen abstract beleidsconcept, maar een uitnodiging
aan echte mensen in echte situaties. Daarom deze gerichte oproep:
1. Ouders, pleegouders, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen
Herkent u zich in de beschreven situaties, of draagt u al jarenlang bij
aan het welzijn van kinderen zonder dat dit formeel wordt erkend?
Overweeg dan een gesprek over Herfstcertificering binnen CIV-CARE.
2. (Ex-)professionals in jeugdhulp en jeugdbescherming
Als uw formele registratie onder druk staat of is vervallen, maar u
bereid bent tot reflectie, verantwoording en herstel, kan de
Herfstcertificering een route zijn naar morele legitimatie en
maatschappelijke inzet op maat.
3. Gemeenten, instellingen en maatschappelijke organisaties
Wij nodigen u uit om open te staan voor de inzet van
herfst-gecertificeerde personen binnen herstel, netwerkondersteuning
en preventie. Zo ontstaat een pluriform zorglandschap waarin
systeem en samenleving elkaar aanvullen in plaats van verdringen.
Conclusie: Herfstcertificering als ethisch kompas
De Herfstcertificering vormt een wezenlijke aanvulling op het bestaande
jeugdhulpstelsel. Door waarde te hechten aan menselijke inzet, ervaring
en maatschappelijke betrokkenheid, herstelt zij niet alleen de positie
van betrokkenen buiten het formele circuit, maar versterkt zij ook de
sociale basis onder jeugdhulp en jeugdbescherming.
Het is een uitnodiging aan professionals, ervaringsdeskundigen, ouders,
vrijwilligers en beleidsmakers om mee te bouwen aan een jeugdzorg waarin
menselijke waardigheid, verbondenheid en gemeenschapszin
weer centraal staan.
Lees vooral ook het bronartikel van CIV-CARE:
Wat is de Herfstcertificering?
en verken hoe dit instrument in uw eigen context of organisatie kan worden toegepast.
Sluit je aan bij CIV-CARE
Wil je meer weten over de Herfstcertificering, CIV-CARE of de bredere
beweging richting waardegedreven jeugdzorg?
- Bezoek de officiële website van CIV-CARE:
civ-care.nl
. - Bekijk de CIV-CARE artikelen en documenten op
De Kamer van Sociale Waarden
. - Neem contact op als je als ouder, vrijwilliger, ervaringsdeskundige,
professional of gemeente wilt verkennen hoe CIV-CARE en de
Herfstcertificering in jouw situatie kunnen worden ingezet.
Samen bouwen we aan een jeugdzorg waarin kinderen geen dossiervelden zijn,
maar volwaardige personen in een gedragen gemeenschap.
📚 BRONNEN EN REFERENTIES
Wetenschappelijk
- https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/01/15/ongekend-onrecht
Ongekend Onrecht – Parlementaire ondervragingscommissie
Relevantie: laat zien hoe systeemlogica menselijke waardigheid verdringt. - https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2023/jeugdzorg
Sociaal en Cultureel Planbureau – Jeugdzorg in context
Relevantie: analyse van structurele druk en professionalisering. - https://www.trimbos.nl/kennis/herstelgerichte-zorg/
Trimbos-instituut – Herstelgerichte zorg
Relevantie: onderbouwing van herstel en relationele benaderingen. - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7140203/
Recovery-Oriented Practice in Mental Health Care
Relevantie: internationale basis voor hersteldenken. - https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00208728211026537
Relational Ethics in Social Work
Relevantie: ethische toetsing voorbij formele bevoegdheid.
Journalistiek
- https://www.nrc.nl/nieuws/jeugdzorg
NRC – Structurele problemen jeugdzorg
Relevantie: maatschappelijke context. - https://pointer.kro-ncrv.nl/jeugdzorg
Pointer – Onderzoek jeugdzorg
Relevantie: praktijkvoorbeelden van systeemfalen. - https://www.volkskrant.nl/jeugdzorg
de Volkskrant – Jeugdzorg dossiers
Relevantie: publieke discussie over professionalisering. - https://www.trouw.nl/zorg
Trouw – Zorg en samenleving
Relevantie: ethische reflecties op zorg. - https://www.humanistischverbond.nl
Humanistisch Verbond
Relevantie: menswaardigheid en ethiek.
Juridisch & Beleidsmatig
- https://www.jeugdwet.nl
Jeugdwet (NL)
Relevantie: formeel kader waar Herfstcertificering zich toe verhoudt. - https://www.nji.nl
Nederlands Jeugdinstituut
Relevantie: beleidsnormen en kwaliteitskaders. - https://www.kinderombudsman.nl
Kinderombudsman – Kinderrechten
Relevantie: belang van relationele continuïteit. - https://www.raadvoorvolksgezondheid.nl
RVS – Menselijke maat in zorg
Relevantie: beleidskritiek op systeemdruk. - https://civ-care.nl/wat-is-de-herfstcertificering/
CIV-CARE – Wat is de Herfstcertificering?
Relevantie: bronartikel en inhoudelijk fundament.
