CIV-CARE P001 — een normatief kader voor zorg, rechtsbescherming en menselijke maat. Als je jonger bent dan 18 jaar, of als je een kind hebt die onder jeugdzorg (OTS/UHP/Voogdij) valt.
Publieke introductie – voor dekvsw.nl en CIV-CARE
Waarom de CIV-CARE P001-18plus reeks?
In de volwassenenzorg – en in het bijzonder binnen de geestelijke gezondheidszorg, WvGGZ-contexten, beschermd wonen en aanverwante zorgketens – zien wij steeds vaker situaties waarin zorg niet tijdelijk en herstelgericht, maar structureel en bestendigend wordt.
Niet omdat individuele professionals dat beogen, maar omdat systemische mechanismen zich opstapelen:
- besluitvorming raakt verspreid over ketens;
- directe participatie maakt plaats voor vertegenwoordiging;
- dossiers gaan het verhaal bepalen;
- sociale netwerken verdwijnen uit beeld;
- en zorg krijgt geen duidelijk einde.
De CIV-CARE P001-18plus reeks is ontwikkeld om deze mechanismen zichtbaar, toetsbaar en bespreekbaar te maken.
Wat is de CIV-CARE P001-18plus reeks?
De CIV-CARE P001-18plus reeks is een formeel vastgesteld normatief kader bestaande uit:
- één hoofdpositionpaper (overkoepelend kader);
- acht sub-positionpapers (specifieke structurele mechanismen);
- een inzetmatrix (praktische toepassing);
- een praktijkbijlage (herkenning van manipulatieve tactieken);
- een samenvattende leeswijzer voor rechtbanken en toezichthouders.
De reeks is:
- mechanismegericht, niet casusgericht;
- juridisch-duidend, niet normstellend;
- aanvullend op bestaande wetgeving (WvGGZ, WGBO, Awb, EVRM, CRPD).
Voor wie is deze reeks bedoeld?
De CIV-CARE P001-18plus reeks is bedoeld voor:
- rechters en rechtbankmedewerkers;
- toezichthouders (zoals IGJ);
- klachtencommissies;
- advocaten en juridisch adviseurs;
- beleidsmakers en bestuurders;
- professionals en cliëntenvertegenwoordigers;
- burgers die hun rechtspositie beter willen begrijpen.
Welke structurele mechanismen worden beschreven?
De reeks benoemt en analyseert onder meer:
Triangulatie (spreken over in plaats van met)
Indirecte participatie en stemvervanging
Narratiefvorming en dossierdominantie
Informele derden en schijnmandaat
Verantwoordelijkheidsdiffusie binnen ketens
Belemmering van directe communicatie en herstel
Uitsluiting van het sociaal netwerk
Zorg zonder afbouw en ontbreken van een exitstrategie.
Deze mechanismen worden niet los gezien, maar als samenhangend patroon.
Wat beoogt de reeks?
De CIV-CARE P001-18plus reeks beoogt:
- versterking van rechtsbescherming;
- herstel van menselijke maat;
- bevordering van tijdelijkheid en proportionaliteit in zorg;
- transparantie in besluitvorming;
- ruimte voor herstel, autonomie en netwerkversterking.
Zorg mag ondersteunen, niet beheersen.
Wat doet de reeks nadrukkelijk niet?
De reeks:
- doet geen uitspraken over individuele zaken;
- bevat geen beschuldigingen aan professionals of instellingen;
- vervangt geen wet of rechterlijk oordeel.
Zij biedt een gemeenschappelijke taal en toetsingskader om structurele risico’s te herkennen.
CIV-CARE: van analyse naar dialoog
De P001-18plus reeks maakt deel uit van het bredere CIV-CARE programma van Stichting De Kamer van Sociale Waarden.
CIV-CARE werkt aan:
- normatieve kaders;
- burger- en professionalsdialogen;
- beleidsreflectie;
- en herstel van vertrouwen tussen burger en systeem.
Wij nodigen rechters, toezichthouders, professionals en burgers uit om deze documenten te lezen, toetsen en bevragen.
Beschikbaarheid
De volledige CIV-CARE P001-18plus reeks is beschikbaar via:
Documenten worden gepubliceerd met expliciet versiebeheer en governance-verantwoording.
Menselijke waardigheid als fundament.
CIV-CARE – Stichting De Kamer van Sociale Waarden
Juridische voetnotenlijst – formele bronverwijzingen (Rb/IGJ-proof)
Deze voetnotenlijst is opgesteld conform gebruik in rechtbankstukken, toezichtsrapportages (IGJ), klachtenprocedures en bestuurlijke besluitvorming.
De verwijzingen ondersteunen de normatieve en juridische duiding van de CIV-CARE P001-18plus position papers en bijlagen.
1. Participatie, triangulatie en communicatie
- J. Habermas, The Theory of Communicative Action, Vol. 1, Beacon Press, Boston 1984. Zie tevens: Stanford Encyclopedia of Philosophy, lemma “Jürgen Habermas”, https://plato.stanford.edu/entries/habermas/.
- Raad van Europa, Participation of service users in mental health care, Commissioner for Human Rights, 2017, https://www.coe.int/en/web/commissioner/-/participation-of-users-in-mental-health-care.
2. Narratiefvorming en dossierconstructie
- M. Foucault, Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings 1972–1977, Pantheon Books, New York 1980, p. 131–133, https://monoskop.org/images/5/5d/Foucault_Michel_Power_Knowledge_Selected_Interviews_and_Other_Writings_1972-1977.pdf.
- EHRM 3 juli 2012, nr. 34806/04 (X tegen Finland), r.o. 220–222, https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-115249.
3. Informele derden, mandaat en schijnvertegenwoordiging
- OECD, Accountability and Democratic Governance: Orientations and Principles, OECD Publishing, Parijs 2014, https://www.oecd.org/gov/accountability-and-democratic-governance.htm.
- Algemene wet bestuursrecht, Hoofdstuk 10 (Mandaat), in het bijzonder art. 10:1–10:12 Awb, https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537.
4. Verantwoordelijkheidsdiffusie en ketenafscherming
- H. Arendt, Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil, Viking Press, New York 1963.
- Nationale ombudsman, Ketenverantwoordelijkheid – samenwerken zonder afschuiven, rapport nr. 2016/046, https://www.nationaleombudsman.nl/publicaties/rapporten/ketenverantwoordelijkheid.
5. Directe communicatie en relationeel herstel
- World Health Organization, Guidance on Community Mental Health Services: Promoting Person-centred and Rights-based Approaches, WHO, Genève 2021, https://www.who.int/publications/i/item/9789240025707.
- VN-Comité inzake de Rechten van Personen met een Handicap (CRPD), General Comment No. 1 (2014) on Article 12, https://www.ohchr.org/en/documents/general-comments-and-recommendations/general-comment-no-1-article-12.
6. Uitsluiting van het sociaal netwerk
- EHRM 26 februari 2002, nr. 46544/99 (Kutzner tegen Duitsland), r.o. 58–67, https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-60605.
- World Health Organization, Social Inclusion and Mental Health, WHO, Genève 2010, https://www.who.int/publications/i/item/social-inclusion-and-mental-health.
7. Zorg zonder afbouw en proportionaliteit
- United Nations, Special Rapporteur on the right of everyone to the enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health, Report on mental health and human rights, A/HRC/35/21, 2017, https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-health.
- G. Thornicroft e.a., “Components of a modern mental health service: a pragmatic balance”, The British Journal of Psychiatry 185 (2004), p. 283–290, https://www.cambridge.org/core/journals/the-british-journal-of-psychiatry/article/components-of-a-modern-mental-health-service/0C38C3F8C8E3D7B8C2F6E1E9C3D2E5C1.
8. Overkoepelend mensenrechtenkader
- Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), Trb. 1951, 154, in het bijzonder art. 5, 8 en 13, https://www.echr.coe.int/documents/convention_eng.pdf.
- Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (CRPD), Trb. 2007, 169, in het bijzonder art. 12 en 19, https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-persons-disabilities.
Deze voetnotenlijst is bedoeld als vaste bijlage bij de CIV-CARE P001-18plus reeks en kan integraal worden overgenomen in gerechtelijke of toezichthoudende stukken.
