Waarom deKvSW een position paper aan de samenleving voorlegt
Binnen het sociaal domein zien we steeds vaker dezelfde patronen terugkeren. Niet als incidenten, niet als uitzonderingen, maar als structuren. Structuren waarin mensen langdurig afhankelijk blijven van zorg en ondersteuning, terwijl herstel van eigen regie en versterking van het sociaal netwerk uitblijven.
De Kamer van Sociale Waarden (deKvSW) acht het noodzakelijk om deze patronen niet uitsluitend binnen dossiers of procedures te bespreken, maar ze publiek voor te leggen aan de samenleving. Omdat waar structuren ontstaan, ook gezamenlijke normstelling nodig is.
Waarom deze position paper aan de samenleving wordt voorgelegd
Deze publicatie betreft geen individuele casus, geen klacht en geen rapportage achteraf. deKvSW legt met deze publicatie een position paper voor: een normatief en juridisch-duidend kader dat bedoeld is om structurele risico’s binnen zorg- en beschermingsketens zichtbaar en toetsbaar te maken.
Door dit document openbaar te maken, nodigt deKvSW uit tot maatschappelijke reflectie, juridische toetsing en professionele dialoog. Niet om te beschuldigen, maar om grenzen te verhelderen: waar eindigt ondersteuning, en waar begint structurele afhankelijkheid?
Wat is deze position paper?
De Position Paper Structurele zorgafhankelijkheid, ketendynamiek en uitsluiting van het sociaal netwerk (CIV-CARE P001) is een generiek kaderdocument dat beschrijft hoe binnen het sociaal domein zorgafhankelijkheid kan worden bestendigd door ketendynamieken en uitsluiting van netwerkondersteuning.
Structurele zorgafhankelijkheid betekent hier niet dat zorg per definitie tekortschiet, maar wel dat zorg haar herstelgerichte doel kan verliezen wanneer netwerkbetrokkenheid structureel wordt gemarginaliseerd, besluitvorming diffuus en niet-herleidbaar wordt, en afbouw- of herstelperspectieven ontbreken.
Het document is uitdrukkelijk niet persoonsgericht, maar bedoeld als toetsings- en referentiekader.
Herkenbare patronen en structurele indicatoren
- uitsluiting of problematisering van het sociaal netwerk;
- conditionering van zorg aan afwezigheid van vertrouwenspersonen;
- triangulatie, waarbij over netwerkleden wordt gesproken zonder hen te betrekken;
- narratiefvorming in dossiers met stigmatiserende of abstracte kwalificaties;
- voortzetting van zorg zonder concreet plan richting zelfstandigheid.
Deze patronen zijn herkenbaar, reproduceerbaar en dossieroverstijgend.
Waarom een position paper – en geen rapport of klacht?
Een position paper maakt het mogelijk om los van individuele dossiers te reflecteren op normatieve grenzen. Waar rapportages vaak beschrijvend zijn en klachten reactief, biedt een position paper ruimte om structurele mechanismen te duiden, juridische uitgangspunten expliciet te maken, en praktijk te verbinden aan fundamentele normen.
Dit kader sluit aan bij verplichtende uitgangspunten binnen het Nederlandse recht, waaronder herstel van eigen regie, netwerkbetrokkenheid, zorgvuldige besluitvorming en de bescherming van privé- en gezinsleven.
Een levend document – governance en transparantie
CIV-CARE P001 is nadrukkelijk een levend document. Dat betekent dat het document werkt met versiebeheer, inhoudelijke kritiek wordt vastgelegd en gewogen, nieuwe inzichten kunnen leiden tot aanscherping of bijstelling, en wijzigingen navolgbaar en toetsbaar zijn.
Dit document is geen dogma, maar een levend normatief kader.
Hoe kan deze position paper worden toegepast?
De position paper kan onder meer worden gebruikt:
- Als toetsingskader om te beoordelen of zorg daadwerkelijk gericht is op herstel van eigen regie.
- Als analysetool om onderscheid te maken tussen individuele incidenten en systemische patronen.
- Als gesprekskader voor dialoog tussen cliënten, netwerk en professionals wanneer samenwerking vastloopt.
- Als normatief referentiepunt in klachten, bezwaar, beleidsontwikkeling of toezicht.
Binnen CIV-CARE wordt dit kader onder andere toegepast in vervolgdocumenten waarin deze patronen concreet zichtbaar worden gemaakt.
Kritiek is welkom – en noodzakelijk
deKvSW nodigt nadrukkelijk uit tot inhoudelijke kritiek, alternatieve juridische duidingen, professionele reflecties en ervaringskennis die het beeld nuanceert of bevestigt. Normontwikkeling vraagt om tegenspraak. Niet om consensus, maar om zorgvuldigheid.
Waarom dit ertoe doet
Structurele zorgafhankelijkheid raakt niet alleen individuele personen. Zij raakt aan vertrouwen, rechtsbescherming en de legitimiteit van zorg en ondersteuning als publieke taak. Zorg die werkelijk menswaardig is werkt herstelgericht, verdraagt tegenspraak en erkent het sociaal netwerk als kracht, niet als risico.
Met deze position paper zegt deKvSW niet: zo is het. Wij zeggen: dit is wat zichtbaar wordt – wie kijkt mee?
📄 Lees de volledige Position Paper (CIV-CARE P001)
Document: Position Paper – Structurele zorgafhankelijkheid, ketendynamiek en uitsluiting van het sociaal netwerk (CIV-CARE P001)
📣 Reageer, bevraag en bekritiseer
🤝 Doe mee binnen CIV-CARE en draag bij aan gezamenlijke normontwikkeling
deKvSW – De Kamer van Sociale Waarden
Voor een samenleving waarin zorg niet isoleert, maar verbindt.
Hoe heerschappij zich manifesteert binnen zorgketens
Heerschappij binnen het sociaal domein manifesteert zich zelden openlijk. Vaker ontstaat zij via ogenschijnlijk neutrale processen: langdurige afhankelijkheid die als normaal wordt gepresenteerd, besluitvorming zonder herleidbare verantwoordelijkheid en ondersteuning die wordt geconditioneerd aan volgzaamheid.
Het artikel Dit is hoe heerschappij zich manifesteert laat zien hoe deze dynamiek samenhangt met structurele zorgafhankelijkheid. Waar zorg haar herstelgerichte karakter verliest, ontstaat een vorm van beheersing die toetsing vereist.
👉 Lees hoe heerschappij zichtbaar wordt binnen zorg- en beschermingsketens.
Triangulatie als sleutelmechanisme van zorgafhankelijkheid
Triangulatie vormt een cruciale schakel tussen ketendynamiek en uitsluiting van het sociaal netwerk. Wanneer directe communicatie wordt vervangen door institutionele bemiddeling, verdwijnt wederkerigheid en wordt afhankelijkheid versterkt.
In Triangulatie zichtbaar maken wordt dit mechanisme uitgewerkt als structureel patroon. De position paper over zorgafhankelijkheid bouwt hierop voort en laat zien hoe triangulatie bijdraagt aan het bestendigen van afhankelijkheid binnen zorgketens.
👉 Lees hoe triangulatie zorgafhankelijkheid versterkt.
