Lijden omarmen als kans voor samenhang en waardenvorming.
Geïnspireerd op: “Oog op lijden – over lijden en boeddhisme” (Pien, PsychoseNet, 13 juni 2025)
🔎 Inleiding – Waarom stilstaan bij lijden?
In een samenleving waarin prestaties, snelheid en controle vaak centraal staan, wordt lijden al te vaak gezien als een te vermijden afwijking of een privéprobleem dat opgelost moet worden. Het artikel van Pien laat ons een andere weg zien. Door haar eerlijke verhaal over psychoses, trauma, angst en verlies, en haar zoektocht naar betekenis via het boeddhisme, brengt zij lijden terug naar waar het thuishoort: in het hart van ons mens-zijn.
De Kamer van Sociale Waarden (KvSW) en UbuntuKids herkennen dit: lijden is geen uitzondering, maar een vorm van contact met onze menselijke kwetsbaarheid. En daarin ligt juist de sleutel tot echte verbinding, solidariteit en herwaardering van het leven zelf.
🌱 De missie van De KvSW in de context van lijden
De Kamer van Sociale Waarden ziet het als haar missie om een samenleving te bouwen waarin waarden leidend zijn, niet systemen, functies of hiërarchieën. In die samenleving wordt lijden niet gemedicaliseerd of gemarginaliseerd, maar gedeeld, gedragen en erkend.
Lijden wordt zichtbaar waar:
- liefde ontbreekt,
- samenwerking stokt,
- zorg vervangen wordt door controle,
- menselijke verhalen niet gehoord worden.
In het boeddhisme herkennen we drie vormen van lijden:
- Direct lijden (pijn, verdriet, ziekte)
- Verlies door verandering (rouw, breuken, instabiliteit)
- Existentiële onrust (onzekerheid, zinvragen)
Deze driedeling is een spiegel voor onze maatschappij. Als we niet leren ruimte maken voor deze vormen van lijden – in het onderwijs, in de zorg, in de buurt – dan bouwen we geen samenleving, maar een façade.
De Kamer van Sociale Waarden kiest er daarom voor:
- om het gesprek over lijden open te breken;
- om het niet te willen oplossen, maar te willen erkennen;
- om lijden te benaderen vanuit liefde, samenwerking en zorg – de kernwaarden van Ubuntu.
🧒 UbuntuKids: leren omgaan met lijden door verbinding
Voor kinderen en jongeren is lijden vaak onzichtbaar of verwarrend. Ze krijgen te horen dat ze “sterk moeten zijn”, terwijl ze onzeker zijn, verlies ervaren of angsten voelen waar geen woorden voor zijn. UbuntuKids creëert daarom een veilige ruimte waarin jonge mensen leren:
- dat lijden erbij hoort, en je niet zwak maakt;
- dat delen heelt – door verhalen, spel, kunst of rituelen;
- dat zelfinzicht en compassie vaardigheden zijn die geoefend mogen worden.
Het artikel van Pien is hierin een voorbeeld van krachtig herstel, omdat zij haar innerlijke proces zichtbaar maakt zonder zich te verbergen. Dat voorbeeld mogen ook kinderen en jongeren leren volgen – mits wij als volwassenen de moed hebben om lijden niet weg te poetsen, maar juist samen te dragen.
🤝 Naar een waardenmaatschappij: samen leren dragen
De waardenmaatschappij die De KvSW voor ogen heeft, kent geen uitsluiting van het kwetsbare. Lijden is er geen fout, maar een kans tot verdieping.
In die samenleving:
- mag verdriet bestaan zonder tijdslimiet;
- mag psychisch lijden bespreekbaar zijn zonder diagnose;
- mag rouw publiek zijn, ook als de oorzaak onzichtbaar is;
- krijgt ieder kind een plek waar het mag vallen, voelen en groeien.
We bouwen deze samenleving door competentiegericht samen te werken, waarbij ieder mens – jong of oud – zijn verhaal en ervaring mag inbrengen, juist ook waar die ervaring pijnlijk is. Alleen zo ontstaat een gedeelde bodem van vertrouwen.
💬 Slotgedachte
Zoals Pien citeert:
“Door te luisteren met kalmte en begrip, kunnen we het lijden van iemand verzachten.” – Thich Nhat Hanh
Dat luisteren is wat De Kamer van Sociale Waarden wil beoefenen, delen en verspreiden. Niet om het lijden te bezweren, maar om het te eren – als poort naar menselijkheid, waardigheid en gezamenlijke groei.
📚 Bronnen en Referenties
- Reflectie: Lijden in het licht van de waardenmaatschappij, De Kamer van Sociale Waarden (2025) – kernbron voor de inleiding en toelichting van het thema leeromgeving.katholiekonderwijs.vlaanderen Scribd dekvsw.nl dekvsw.nl dekvsw.nl
- Waarom we het woord ‘lijden’ moeten afschaffen…, De Kamer van Sociale Waarden – inspiratie voor taalverandering en groeigericht denken dekvsw.nl
- Straffen in de waardesamenleving…, De Kamer van Sociale Waarden – bespreking van lijden in religieus-moraal paradigma en herstel HEEL communicatietrainingen
- Een Waarden-gedreven Samenleving…, De Kamer van Sociale Waarden – visie op inclusion, rechtvaardigheid en community dekvsw.nl
- Handreiking: Van Getuigenis naar Verbinding…, De Kamer van Sociale Waarden – rol emotie, context en dialoog bij lijden en herstel Studocu
