Column: Tegenstroom in een Gerechtelijke Stroming naar dwaling.

Inleidend bericht.

In dit artikel bespreek ik de situatie waarin een instantie zoals Tegenstroom druk uitoefent op ouders om een formele ouderschapsovereenkomst, zoals kinderalimentatie, aan te gaan, zelfs wanneer er al een mondelinge overeenkomst bestaat die in het belang van het kind is. Het is belangrijk om te weten dat een mondelinge overeenkomst tussen ouders waarde heeft en niet zomaar terzijde geschoven moet worden.

Mocht je jezelf in een vergelijkbare situatie bevinden waarin je gedwongen wordt een formele alimentatieovereenkomst te ondertekenen, terwijl er al mondelinge afspraken zijn, dan kun je via mediation of met de steun van een advocaat deze afspraken laten vastleggen. Dit biedt ruimte om aan te geven dat de mondelinge overeenkomst al functioneert en in het belang van het kind is.

De wet vereist een minimaal bedrag van €25 voor kinderalimentatie, maar dit kan in sommige gevallen als oplossing worden gebruikt. Door deze minimale bijdrage vast te leggen, kan de mondelinge overeenkomst tussen ouders formeel worden erkend, zonder dat dit de samenwerking en zorg tussen de ouders ondermijnt. Hoewel dit een relatief klein bedrag is, kan het de druk van een formele schriftelijke overeenkomst verlichten en de bestaande mondelinge afspraken respecteren.

Heb jij te maken met soortgelijke druk vanuit een uitkeringsinstantie? Lees het volledige artikel om meer inzicht te krijgen in hoe je jouw rechten als ouder kunt beschermen en waarom samenwerking tussen ouders zonder externe druk essentieel blijft.

De naam “Tegenstroom” voor een uitkeringsinstantie roept op zichzelf al symboliek op die aan het denken zet. In een gesprek met de moeder van mijn kinderen kwam deze symboliek pijnlijk naar voren. Wat zou een instantie die zich Tegenstroom noemt, moeten doen? Je zou verwachten dat zij degenen helpt die tegen maatschappelijke barrières aanlopen–zoals werkloosheid, armoede, of het alleenstaand opvoeden van kinderen–en hen ondersteunt om tegen de stroom van moeilijkheden in te zwemmen. Het idee van een tegenstroom impliceert moed, veerkracht en het vermogen om met trots de uitdagingen van het leven te trotseren.

Maar in dit gesprek voelde het alsof de tegenstroom juist dwang werd. In plaats van een steun in de rug, leek de uitkeringsinstantie de moeder onder druk te zetten om kinderalimentatie aan te vragen. Het idee van Tegenstroom als een kracht die je helpt barrières te overwinnen, werd in dit geval een kracht die haar dwong een juridische procedure te starten, ondanks dat wij als ouders mondelinge afspraken hadden gemaakt.

De symboliek sloeg om: waar Tegenstroom voor de ene ouder een brug had kunnen zijn naar zelfstandigheid en autonomie, werd het voor haar een rivier die haar een richting oplegde.

Het is opvallend dat dit gebeurde zonder dat ik als vader op de hoogte werd gesteld van de procedure. Ik moest het van een advocaat vernemen, niet van de moeder zelf. Dit was niet gebruikelijk in ons overleg. Geld ging over het algemeen via de kinderen in de vorm van zakgeld en gevraagde grotere bijdragen.

De participatiewet stelt dat ouders gelijk verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van hun kinderen, en dat is ook terecht. Maar wat gebeurt er wanneer een van de ouders gedwongen wordt stappen te zetten die misschien niet in het belang van de kinderen zijn? Wat als Tegenstroom, in plaats van te ondersteunen, juist weerstand biedt tegen de autonomie van ouders om samen afspraken te maken? Het gesprek met de moeder bevestigde mijn vermoeden: haar aanvraag voor kinderalimentatie kwam niet voort uit eigen wil, maar uit druk van buitenaf. Zelfs dit bespreken was een risico, omdat disproportionele kortingen dreigden.

Deze druk en dwang ondermijnen het idee van samenwerking en zorg, twee kernwaarden die essentieel zijn bij de opvoeding van kinderen. Het gesprek maakte duidelijk dat we als ouders gezamenlijk meer kunnen bereiken door in gesprek te blijven en concrete afspraken te maken. Tegenstroom zou een kracht moeten zijn die mensen helpt om die afspraken te ondersteunen, niet om ze op te leggen.

De ironie van de naam Tegenstroom blijft mij bezighouden. Waar de naam een gevoel van strijd tegen maatschappelijke ongelijkheid zou kunnen oproepen, voelt het in dit geval alsof die strijd tegen de wil van de ouders wordt gevoerd. Als ouders moeten we kunnen opkomen voor de belangen van onze kinderen, zonder beïnvloeding van instanties die handelen uit eigenbelang. De strijd tegen de stroom in zou een strijd voor de kinderen moeten zijn, niet tegen hun ouders.

We kunnen samen afspraken maken, los van de druk van buitenaf. Uiteindelijk moeten we altijd in het belang van de kinderen handelen, en dat betekent dat we de rust en ruimte moeten hebben om als ouders samen beslissingen te nemen. Wanneer externe krachten ons dwingen een richting op te gaan die we zelf niet kiezen, verliezen we het meest waardevolle wat we hebben: onze verantwoordelijkheid voor elkaar en onze kinderen.

Conclusie

De naam Tegenstroom roept verschillende interpretaties op, maar in dit geval lijkt de instantie meer een stroom van dwang dan van ondersteuning te zijn geworden. Als ouders kunnen we pas constructief bijdragen aan het welzijn van onze kinderen wanneer we samen afspraken maken, zonder druk van buitenaf. Alleen dan zitten er geen ‘meesters’ aan tafel die geen inzicht hebben in de belangen van de kinderen. Tegenstroom werkt nu juist tegen de stroom van de belangen van kinderen in.

Mijn ervaringen.

Een duidelijk kenmerk van de onredelijkheid in deze situatie was de houding van Tegenstroom tijdens de procedure. Zij gingen er niet vanuit dat ouders samen via mediation tot een oplossing zouden komen, maar wilden liever dat er een uitspraak van de rechter volgde. Dat het zover kwam, heeft te maken met de invloed die Tegenstroom uitoefende op de moeder, mede doordat haar advocaat door Tegenstroom werd betaald. Dit betekent dat haar advocaat niet in haar belang meedacht, maar eigenlijk handelde in het belang van de instantie.

Wat bijzonder zorgwekkend is, is dat mijn rol als vader in dit proces genegeerd werd, en de moeder misleid werd door haar eigen advocaat. Er werd haar verteld dat zij verplicht was een schriftelijke kinderalimentatieovereenkomst af te sluiten, terwijl dat niet noodzakelijk was. Dit wijst op belangenverstrengeling, waarbij de advocaat meer handelde naar de wensen van Tegenstroom dan naar het welzijn van de ouders en het kind.

Dit soort praktijken, waarbij advocaten zich scharen aan de kant van de opdrachtgever en hun cliënten misleiden, zijn wijdverspreid in Nederland. Vaak worden ouders die zich in een kwetsbare positie bevinden, gedwongen tot juridische procedures die niet altijd in hun of hun kind’s belang zijn.

Hoewel de participatiewet voorschrijft dat de kosten voor kinderen evenredig verdeeld moeten worden over beide ouders, afhankelijk van hun inkomen, zou dit niet moeten leiden tot een gerechtelijke procedure waarbij onjuiste informatie wordt verstrekt. In sommige gevallen worden loonstroken overlegd op basis van onjuiste aannames, met als doel de alimentatieovereenkomst door te drukken, vooral wanneer één van de ouders niet wil meewerken.

In mijn geval was ik de vader die weigerde mee te werken en geen financiële gegevens wilde overleggen. Dit kwam voort uit mijn overtuiging dat de moeder gedwongen werd door de instantie, en dat deze druk al reden genoeg was om haar niet ontvankelijk te verklaren in deze procedure. Het feit dat er sprake was van dwang, maakte voor mij duidelijk dat het hele proces onterecht was en dat de belangen van het kind en de ouders hierdoor werden geschaad.

Verder in het bericht: Competentiegerichte samenwerking voor ouders in vergelijkbare situaties

In het verlengde van dit onderwerp willen we graag ingaan op het idee van competentiegerichte samenwerking. Dit houdt in dat als je ervaring hebt met deze situaties, je waardevolle inzichten kunt delen op een manier die anderen helpt. Het doel is dat mensen met vergelijkbare ervaringen in interactie komen om hun beste praktijken en oplossingen uit te wisselen. Dit doen we binnen een veilige en private omgeving, zoals binnen de Kamer van Sociale Waarden, waar anonimiteit wordt gewaarborgd. Je kunt dus je ervaringen delen zonder dat je persoonlijke identiteit bekend wordt, zodat anderen kunnen leren van jouw inzichten zonder dat je jezelf hoeft bloot te geven.

Door samen te discussiëren en een ontwerp voor samenwerking op te stellen, kunnen we tot oplossingen komen die voor iedereen bruikbaar zijn. De huidige wetgeving legt veel nadruk op schriftelijke overeenkomsten tussen ouders, maar deze aanpak is niet altijd de meest geschikte oplossing, vooral niet in het belang van het kind. Een mondelinge overeenkomst tussen ouders kan net zo waardevol, zo niet waardevoller zijn, omdat de uitgaven voor kinderen vaak moeilijk te voorspellen en vast te leggen zijn. Soms zijn er onverwachte kosten, soms is er ruimte om iets extra’s te doen voor je kinderen. Dit soort flexibiliteit kan beter worden geregeld via onderling overleg, in plaats van door strakke regels die door instanties worden opgelegd.

In een gezonde samenwerking tussen beide ouders, met goede communicatie en wederzijds respect, kunnen jullie zelf de verantwoordelijkheid nemen om voor jullie kinderen te zorgen. Dit kan zonder afhankelijk te zijn van instanties die misschien niet altijd het volledige plaatje zien of begrijpen wat voor jullie gezin werkt.

Wij geloven sterk in de kracht van competentiegerichte samenwerking en nodigen iedereen uit die vergelijkbare ervaringen heeft om mee te werken. Samen kunnen we anderen helpen die nu, of in de toekomst, mogelijk met dezelfde uitdagingen te maken krijgen. Dit is een bijdrage aan de samenleving, door de samenleving.

Reflectie

In het artikel heb ik mijn ervaring gedeeld over de manier waarop instanties zoals Tegenstroom ouders kunnen dwingen om juridische stappen te zetten, zelfs wanneer er al mondelinge afspraken zijn die in het belang van het kind zijn. Het roept veel vragen op over de rol van uitkeringsinstanties, advocaten en de mate waarin ouders zeggenschap hebben over hun eigen situatie.

Om je eigen ervaringen te toetsen of beter te begrijpen wat je in een dergelijke situatie kunt doen, heb ik tien kritische vragen opgesteld. Deze vragen nodigen je uit om na te denken over de situatie, jouw eigen rol en de mogelijke gevolgen voor jou en je kind. Heb je een vergelijkbare ervaring of wil je meer inzicht krijgen in hoe je jouw positie kunt versterken? Reflecteer dan op de onderstaande vragen.

Sta stil bij jouw antwoorden, wees kritisch en overweeg hoe deze kwesties jou en andere ouders zouden kunnen beïnvloeden. Door jezelf deze vragen te stellen, kun je beter begrijpen wat er op het spel staat en hoe je kunt handelen in het belang van je kind en jezelf.

1. Herken je in je eigen situatie of die van iemand anders dat instanties zoals Tegenstroom druk uitoefenen om een formele kinderalimentatieovereenkomst af te sluiten, zelfs wanneer er al mondelinge afspraken zijn die goed werken?

Waarom denk je dat dit gebeurt, en wat zijn de gevolgen voor de ouders en het kind?

2. Heb je ooit ervaren dat een advocaat, die door een instantie betaald wordt, niet in het belang van zijn of haar cliënt handelt?

Hoe zou dit je vertrouwen in de advocaat beïnvloeden? Wat zou je in zo’n situatie doen?

3. Is het volgens jou terecht dat een uitkeringsinstantie zoals Tegenstroom ouders richting een gerechtelijke procedure duwt, in plaats van te helpen om door middel van mediation samen tot oplossingen te komen?

Welke stappen zou jij nemen als je merkt dat de procedure meer gedreven is door dwang dan samenwerking?

4. Vind je het acceptabel dat er tijdens een gerechtelijke procedure mogelijk valsheid in geschrifte wordt gepleegd, bijvoorbeeld door onjuiste loonstroken te overleggen om alimentatie te berekenen?

Heb je zelf meegemaakt dat onjuiste of misleidende documenten werden gebruikt in juridische procedures? Hoe ging je hiermee om?

5. Heb je ooit gevoeld dat je als ouder werd genegeerd in een juridische of mediationprocedure, zoals in het geval waar de vader niet werd gehoord?

Wat zijn volgens jou de gevolgen voor de samenwerking tussen ouders als een van de partijen structureel wordt buitengesloten?

6. Vind je dat een mondelinge overeenkomst tussen ouders evenveel waarde zou moeten hebben als een schriftelijke overeenkomst, vooral als die afspraken in het belang van het kind zijn?

Wat zouden de voor- en nadelen kunnen zijn van het accepteren van mondelinge afspraken in plaats van schriftelijke?

7. Ben je het eens met de regel dat er een minimaal bedrag van €25 moet worden ingelegd voor een kinderalimentatieovereenkomst, ongeacht de situatie tussen de ouders?

Denk je dat deze regel flexibiliteit en maatwerk beperkt, vooral in situaties waar ouders al goed samenwerken?

8. Hoe zou jij reageren als je merkt dat een instantie als Tegenstroom zich niet bezighoudt met de samenwerking tussen ouders, maar eerder kiest voor een juridische strijd?

Wat zou je anders willen zien in de werkwijze van dergelijke instanties?

9. Heb je zelf ooit het gevoel gehad dat je werd gedwongen om stappen te zetten, zoals het aanvragen van kinderalimentatie, terwijl dit niet jouw eigen keuze was?

Wat denk je dat de gevolgen zijn van deze druk op ouders en hun vermogen om samen beslissingen te nemen in het belang van het kind?

10. Als je kijkt naar het grotere plaatje, hoe zie jij de rol van uitkeringsinstanties in het ondersteunen van ouderschap? Denk je dat ze meer gericht zouden moeten zijn op samenwerking en bemiddeling, of is juridische handhaving noodzakelijk?

Hoe kunnen instanties beter in balans blijven tussen ondersteuning bieden en het respecteren van de autonomie van ouders?

Reflecteer op deze vragen en sta stil bij je eigen ervaringen, of die van mensen om je heen. Het is essentieel om kritisch te blijven op de rol van instanties en de manier waarop ze omgaan met ouders die al kwetsbaar zijn door hun situatie.