Het besluit van het Ministerie van Defensie om heel Nederland formeel tot oefenterrein te bestempelen is historisch. Niet vanwege tanks of drones, maar vanwege wat het onbedoeld losmaakt: de erkenning dat onze samenleving in zijn geheel een potentiële crisisruimte is. Een ruimte die vraagt om oefening, voorbereiding en betrokkenheid. En precies daar ligt een kans die we niet mogen laten liggen.
Wat als we deze stap niet alleen zien als een uitbreiding van militaire invloed, maar als een uitnodiging voor maatschappelijke verantwoordelijkheid? Wat als we de oefening niet overlaten aan uniformen, maar uitbreiden naar buurten, zorginstellingen, coöperaties, burgergroepen en scholen? Wat als we de samenleving zelf de rol geven van ‘generaal van vertrouwen’?
Van militarisering naar participatie
Waar de overheid defensie ziet, zien wij voorbereiding. Waar zij dreiging zien, zien wij de mogelijkheid tot verbinding. Als Nederland een oefenterrein wordt, dan is het tijd om ook een burgerlijk oefennetwerk in te richten: een infrastructuur waarin elke Nederlander weet wat te doen in tijden van stroomuitval, cyberaanval, overstroming, chemische ramp, sociale chaos. Niet als bevelsontvanger, maar als mede-eigenaar van de democratische weerbaarheid.
CIV-RAMP — Civiele Rampenparaatheid — is zo’n netwerk in wording. Het beoogt niet alleen de voorbereiding op rampsituaties, maar ook het ontstaan van bestuurlijk zelfbestuur in crisistijd, waarin de burger, de vakvrouw, de ouder, de jongere, de zorgverlener, de boer en de ondernemer hun rol kennen. En: het biedt in vredestijd een parallelle infrastructuur. Geen schaduwstaat, maar een lichtend netwerk van vertrouwen, samenwerking en lokaal eigenaarschap.
Een samenleving die haar eigen veiligheid vormt
De Kamer van Sociale Waarden roept op tot een alliantie. Niet tegen de overheid, maar voor de samenleving. We nodigen de volgende stakeholders uit om met ons in gesprek te gaan:
- Veiligheidsregio’s en gemeentes
- Zorginstellingen, welzijnsorganisaties en scholen
- Lokale energie-initiatieven en voedselcoöperaties
- Digitale burgerplatforms en hackerspaces
- Universiteiten, lectoraten en onderzoekers in crisismanagement
- Religieuze en culturele gemeenschappen
- Veteranen, jongerenorganisaties en burgerwachten
Samen kunnen we een netwerk vormen dat zich oefent in verbondenheid. In moreel leiderschap. In praktische samenwerking. We geloven dat eigenaarschap over veiligheid en zorg écht gedeeld kan worden, als we maar durven beginnen.
Wilt u meedenken? Meebouwen?
De Kamer van Sociale Waarden zoekt partners, initiatiefnemers, ervaringsdeskundigen en vakmensen. Niet om nog een plan te maken, maar om te oefenen. Te testen. Te bouwen. In vrede. Voor als het nodig is. Want het is pas een oefenterrein als iedereen weet hoe hij of zij mee mag doen.
Neem contact met ons op via info@dekvsw.nl of bezoek www.dekvsw.nl/CIV-RAMP/ .
Nederland wordt geoefend. Laten we er samen voor zorgen dat we weten waarom, hoe en voor wie.
Bronnen en referenties:
Ministerie van Defensie. (2024). Defensie maakt van Nederland een strategisch oefenterrein. Rijksoverheid. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/defensiebeleid/nieuws
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). (2023). Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland. https://www.nctv.nl
Wetboek van Strafvordering, artikel 53. https://wetten.overheid.nl/BWBR0001903/boekONE/titelII
Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden, artikelen 119 & 120. https://wetten.overheid.nl/BWBR0001840
Raad voor het Openbaar Bestuur. (2022). Veerkrachtige samenleving: de burger als partner in veiligheid en crisisbeheersing.
correctie:
Het specifieke rapport “Veerkrachtige samenleving: de burger als partner in veiligheid en crisisbeheersing” van de Raad voor het Openbaar Bestuur uit 2022 lijkt momenteel niet direct beschikbaar op de officiële website. Het is mogelijk dat het rapport onder een andere titel is gepubliceerd of dat het inmiddels is vervangen door een recenter advies.
Als alternatief kun je het rapport “Veiligheid en vertrouwen. Kernen van een democratische rechtsstaat” uit 2011 raadplegen. Dit rapport benadrukt de noodzaak van burgerbetrokkenheid bij het bevorderen van veiligheid en pleit voor een betekenisvolle discussie over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen burgers, bedrijven en overheid. Je kunt het rapport downloaden via de volgende link:
👉 Raad voor het Openbaar Bestuur
Daarnaast biedt het rapport “Een sterkere rechtsstaat. Verbinden en beschermen in een pluriforme samenleving” uit 2020 inzichten over het functioneren van de rechtsstaat tijdens crises en de rol van burgers daarin. Dit rapport is beschikbaar via:
