Audio-manifest
Werken met de CIV-CARE Prompt: van dossierstapel naar navolgbare analyse
Luister naar de voice-over van dit blogbericht. Gebruik de hoofdstukken of transcriptie om gericht mee te lezen.
Transcriptie meelezen
Transcriptie wordt geladen…
Werken met de CIV-CARE Prompt: van dossierstapel naar navolgbare analyse
Blog 2 in de CIV-CARE Blogreeks 2026. In het vorige blogbericht stond één gedachte centraal: eerst ordenen, dan oordelen. Dit tweede blogbericht laat zien hoe de CIV-CARE Prompt daarbij praktisch wordt gebruikt: als hulpmiddel voor dossierordening, bronkritiek, Position Papers, privacybewuste analyse en menselijke regie.
De prompt is geen beslissysteem. Zij vervangt geen professional, geen rechter, geen hulpverlener en geen betrokkene. Zij helpt om zichtbaar te maken welke stukken er liggen, welke vragen nog openstaan en welke normatieve kaders relevant kunnen zijn.
Vorige aflevering: Eerst ordenen, dan oordelen: CIV-CARE triage en dossieranalyse.
AI beslist niet. Jij wel.
De CIV-CARE Prompt is een hulpmiddel voor ordening, reflectie en analyse. De prompt helpt om bronnen, tijdlijnen, vragen en Position Papers zichtbaar te maken, maar neemt geen besluit over. De menselijke beoordeling blijft het fundament.
De CIV-CARE Kennisbibliotheek
De CIV-CARE Kennisbibliotheek bundelt Position Papers, subpositionpapers, inzetmatrices, referentielijsten en slotverklaringen. De bibliotheek helpt om een dossier niet direct naar een oordeel te brengen, maar eerst naar betere, toetsbare analysevragen.
Download de CIV-CARE Prompt
Bij dit blogbericht hoort de actuele CIV-CARE PositionPaper & Triage Framework Prompt. Deze prompt helpt om dossiers zorgvuldig te ordenen, bronnen te structureren, Position Papers te raadplegen en triagevragen navolgbaar te formuleren.
De prompt is bedoeld als hulpmiddel voor reflectie, dossierordening en methodische analyse. De prompt neemt geen besluit over, vervangt geen professional en vormt geen automatisch oordeel.
Download CIV-CARE PositionPaper & Triage Framework v1.7
Let op: gebruik de prompt zorgvuldig. Deel geen volledige dossiers of gevoelige persoonsgegevens wanneer dat niet noodzakelijk is. Werk waar mogelijk met geanonimiseerde fragmenten, samenvattingen en duidelijke analysevragen.
Van dossier naar triagevraag
De CIV-CARE werkwijze vertraagt het oordeel. Eerst wordt het dossier verzameld, daarna worden bronnen geordend, tijdlijnen gemaakt en feiten onderscheiden van interpretaties. Pas daarna worden Position Papers geraadpleegd en triagevragen geformuleerd.
Reflectievraag: bron
Welke conclusie in het dossier lijkt vanzelfsprekend, maar is nog niet zichtbaar onderbouwd met een concrete bron?
Reflectievraag: stem
Welke betrokkene wordt wel beschreven, maar komt zelf nauwelijks herkenbaar aan het woord?
Feit, duiding en norm
Een feit beschrijft wat aantoonbaar is gebeurd. Een duiding geeft betekenis aan dat feit. Een norm bepaalt hoe dat feit wordt beoordeeld. In complexe dossiers ontstaan problemen wanneer deze drie lagen door elkaar gaan lopen.
Let op bij privacy en persoonsgegevens
Bij AI-ondersteunde dossieranalyse geldt dat niet alles zomaar gedeeld mag worden. Gebruik alleen gegevens die noodzakelijk zijn voor de analysevraag. Anonimiseer waar mogelijk en voorkom dat namen, adressen, BSN’s of medische details zonder noodzaak worden verwerkt.
AI-platforms en menselijke regie
Betaalde AI-platforms kunnen grotere contextvensters, betere bestandsverwerking en stabielere analysefuncties bieden. Maar een betaald account is geen vrijbrief. Privacy, broncontrole, proportionaliteit en menselijke toetsing blijven noodzakelijk.
Wat upload je bij voorkeur wel?
Werk bij voorkeur met geanonimiseerde fragmenten, noodzakelijke broncitaten, tijdlijngegevens zonder overbodige persoonsgegevens, samenvattingen en een heldere analysevraag.
Wat upload je bij voorkeur niet?
Upload bij voorkeur geen volledige dossiers zonder noodzaak, BSN-nummers, adressen, namen van kinderen, medische details zonder relevantie of ruwe e-mailboxen.
Luistermomenten in dit blogbericht
Gebruik de knoppen hieronder om gericht naar de belangrijkste delen van de voice-over te springen.
Vooruitblik naar Blog 3
In het volgende blogbericht staat drang, ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing centraal. Dan kijken we hoe besluitvorming, proportionaliteit en rechtsbescherming zichtbaar kunnen worden wanneer de druk hoog is en de gevolgen ingrijpend zijn.
Volgende aflevering: Drang, OTS en uithuisplaatsing: besluitvorming en proportionaliteit
Waarom deze werkwijze nodig is
Complexe dossiers bestaan zelden uit alleen feiten. Zij bevatten observaties, zorgen, verklaringen, rapportages, besluiten, e-mails, professionele inschattingen, juridische stappen, veiligheidsargumenten en persoonlijke ervaringen. Wanneer die lagen door elkaar gaan lopen, ontstaat het risico dat een conclusie vanzelfsprekend lijkt terwijl de onderbouwing nog onvoldoende zichtbaar is.
De CIV-CARE Prompt helpt om dat proces te vertragen. Niet om besluitvorming te blokkeren, maar om besluitvorming zorgvuldiger, menswaardiger en beter uitlegbaar te maken. Zij maakt zichtbaar waar bronnen ontbreken, waar interpretaties zich als feiten voordoen en waar een dossier opnieuw moet worden gelezen voordat iemand wordt gelabeld, uitgesloten of vastgezet in een narratief.
Wat de prompt doet
Wie met de CIV-CARE Prompt werkt, begint niet met de vraag wie gelijk heeft. De eerste vraag is: wat ligt er eigenlijk voor? Welke documenten zijn er? Welke besluiten zijn genomen? Welke gebeurtenissen zijn feitelijk vastgelegd? Welke uitspraken zijn interpretaties? Welke zorgen zijn onderbouwd? Welke conclusies zijn herhaald, maar nooit opnieuw getoetst?
Daarna ontstaat een route: documenten groeperen, tijdlijn maken, bronkritiek toepassen, feiten en duiding scheiden, normatieve vragen koppelen aan Position Papers en pas daarna triagevragen formuleren. Triage betekent hier niet dat er direct een oordeel wordt uitgesproken. Het betekent dat zichtbaar wordt welke vragen eerst beantwoord moeten worden voordat een oordeel verantwoord is.
Wat de prompt niet doet
De CIV-CARE Prompt is geen rechter, geen hulpverlener, geen voogd, geen behandelaar en geen besluitvormer. AI mag ondersteunen bij structureren, maar mag nooit de menselijke verantwoordelijkheid overnemen. De uitkomst van een prompt is daarom altijd voorlopig, controleerbaar en afhankelijk van de kwaliteit van de ingevoerde bronnen.
Privacy en dataminimalisatie
Bij het werken met AI hoort terughoudendheid. Zeker in dossiers met kinderen, gezinnen, cliënten of kwetsbare mensen gaat het vaak om gevoelige persoonsgegevens. Niet alles mag worden geüpload. Niet alles hoeft te worden gedeeld. En niet elke technische mogelijkheid is ethisch verantwoord. Gebruik daarom alleen wat noodzakelijk is, anonimiseer waar mogelijk en formuleer eerst een heldere analysevraag.
Verbinding met de kennisbibliotheek
De CIV-CARE Kennisbibliotheek is de inhoudelijke omgeving waarin de prompt betekenis krijgt. Daar staan de Position Papers, subpositionpapers, inzetmatrices, referentielijsten en slotverklaringen die helpen om vragen te ordenen rond thema’s als proportionaliteit, participatie, herstel, menselijke regie, rechtsbescherming, shared decision making en vertrouwen.
Verbinding met het manifest
Deze werkwijze sluit aan bij De Geboden van de Waardesamenleving: waarom morele oriëntatie nodig is. Daarin staat de vraag centraal hoe oude morele taal vertaald kan worden naar hedendaagse verantwoordelijkheid. In Blog 2 wordt dat praktisch: morele oriëntatie begint bij zorgvuldige omgang met bronnen, mensen en macht.
Call-to-action
Open de CIV-CARE Kennisbibliotheek. Download de actuele prompt. Kies één dossier, één gebeurtenis of één besluit. Orden eerst de bronnen. Maak onderscheid tussen feit, duiding en norm. Stel pas daarna de vraag wat een verantwoord oordeel zou kunnen zijn.
Bronnen en referenties
- Elwyn e.a. — A three-talk model for shared decision making
https://www.bmj.com/content/359/bmj.j4891
Relevantie: Onderbouwt SDM als proces van team talk, option talk en decision talk. - Montori e.a. — Shared decision-making as a method of care
https://mayoclinic.elsevierpure.com/en/publications/shared-decision-making-as-a-method-of-care/
Relevantie: Beschrijft shared decision making als zorgmethode waarin cliënt en professional samen bepalen wat passend is. - Charles, Gafni & Whelan — Shared decision-making in the medical encounter
https://europepmc.org/abstract/MED/9032835
Relevantie: Klassieke conceptuele bron over kenmerken en meetbaarheid van gezamenlijke besluitvorming. - Sackett e.a. — Evidence based medicine: what it is and what it isn’t
https://www.bmj.com/content/312/7023/71
Relevantie: Onderbouwt het onderscheid tussen bewijs, professionele expertise en individuele omstandigheden. - May, Montori & Mair — Minimally disruptive medicine
https://www.bmj.com/content/339/bmj.b2803
Relevantie: Relevant voor menselijke maat: zorg moet passen bij het dagelijks leven en niet onnodig belastend zijn. - Europese Unie — AI Act, Regulation 2024/1689
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/eng
Relevantie: Juridisch kader voor AI-risico’s, fundamentele rechten en high-risk systemen. - Europese Unie — Algemene Verordening Gegevensbescherming, Regulation 2016/679
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32016R0679
Relevantie: Juridisch kader voor persoonsgegevens, dataminimalisatie, rechten van betrokkenen en geautomatiseerde besluitvorming. - Autoriteit Persoonsgegevens — Algoritmes, AI en de AVG
https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/themas/algoritmes-ai/algoritmes-ai-en-de-avg
Relevantie: Nederlandse toezichthouder over AI, algoritmes en AVG-verplichtingen. - Rijksoverheid — Overheidsbrede handreiking generatieve AI
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2025/04/16/overheidsbrede-handreiking-generatieve-ai
Relevantie: Praktisch kader voor verantwoorde inzet van generatieve AI binnen overheid en publieke context. - Richtlijnen Jeugdhulp — Samen beslissen over hulp
https://www.richtlijnenjeugdhulp.nl/samen-beslissen-over-hulp
Relevantie: Relevant voor besluitvorming samen met kinderen, ouders en professionals. - UNICEF — Convention on the Rights of the Child: text
https://www.unicef.org/child-rights-convention/convention-text
Relevantie: Ondersteunt het recht van kinderen om hun mening te geven in zaken die hen raken. - Raad van Europa — Child-friendly justice
https://www.coe.int/en/web/children/child-friendly-justice
Relevantie: Benadrukt dat procedures begrijpelijk en passend moeten zijn voor kinderen. - NOS — Pleidooi voor AI-richtlijn op scholen: risico’s groot, bewustzijn laag
https://nos.nl/artikel/2535763-pleidooi-voor-ai-richtlijn-op-scholen-risico-s-groot-bewustzijn-laag
Relevantie: Laat zien dat bewustzijn over AI-risico’s in onderwijs en jeugdcontext niet vanzelfsprekend is. - Binnenlands Bestuur — Gemeenten, laat je niet gek maken over AI
https://www.binnenlandsbestuur.nl/digitaal/kunstmatige-intelligentie/gemeenten-laat-je-niet-gek-maken-over-ai
Relevantie: Praktijkcontext voor gemeenten: AI kan helpen, maar publieke waarden blijven noodzakelijk. - VNG — AI en algoritmen
https://vng.nl/rubrieken/onderwerpen/ai-en-algoritmen
Relevantie: Gemeentelijke bron over verantwoord gebruik van AI met privacy, transparantie en democratische controle. - Rijksoverheid / TNO — Overheidsbrede Monitor Generatieve AI
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2025/12/18/bijlage-10-rapport-tno-2025-r12653-overheidsbrede-monitor-generatieve-ai
Relevantie: Laat zien dat gebruik van generatieve AI binnen overheidsorganisaties governance noodzakelijk maakt.
