Inleiding
Community-Based Partnerships (CBP’s) zijn samenwerkingsverbanden die ontstaan vanuit gemeenschappen om lokale belangen en gemeenschappelijke doelen te behartigen. In het licht van de energietransitie en duurzame ontwikkeling winnen CBP’s snel aan populariteit, omdat ze de lokale gemeenschap de kans bieden om zelf verantwoordelijkheid te nemen over hun energiebehoeften en toekomst. In tegenstelling tot Public-Private Partnerships (PPP), die vaak leiden tot exclusiviteit en winstgerichtheid voor een selecte groep, stellen CBP’s de gemeenschap centraal en versterken ze de inclusiviteit en sociale cohesie.
Hoe Ontstaan Community-Based Partnerships?
CBP’s ontstaan uit de behoefte van gemeenschappen om meer controle en invloed uit te oefenen op lokale projecten en hun omgeving. Ze worden vaak geïnitieerd door burgers, lokale organisaties, en maatschappelijke groepen die samenwerken om een gemeenschappelijk doel te bereiken, zoals het opwekken van schone energie, verbeteren van de leefomgeving of het versterken van sociale voorzieningen. In de energietransitie speelt deze bottom-up aanpak een cruciale rol, aangezien lokale gemeenschappen zowel de directe voordelen als de lasten ervaren van energieprojecten.
Kenmerken van CBP’s in hun Oorsprong:
- Lokale Betrokkenheid: CBP’s beginnen met de participatie van burgers die zich inzetten voor hun eigen gemeenschap.
- Transparantie en Verantwoording: Omdat de gemeenschap zelf betrokken is, zijn CBP’s transparant en verantwoordelijk richting hun leden.
- Collectief Eigenaarschap: CBP’s zijn gebaseerd op eigenaarschap door de gemeenschap, wat de motivatie verhoogt om lange-termijnoplossingen te ontwikkelen.
Bijdragen van CBP’s aan de Samenleving
CBP’s dragen op verschillende manieren bij aan de samenleving. Ze stellen gemeenschappen in staat om hun eigen doelen te formuleren en werken vervolgens actief aan de realisatie van deze doelen. In de context van energieprojecten bevorderen CBP’s de energietransitie door middel van projecten die zijn afgestemd op de behoeften en waarden van de gemeenschap.
Specifieke Bijdragen van CBP’s:
Lokale Duurzaamheid: Door gebruik te maken van lokale, hernieuwbare bronnen zoals zon en wind, verminderen CBP’s de afhankelijkheid van externe energiebronnen en verkleinen ze de ecologische voetafdruk.
Sociale Cohesie: CBP’s versterken de sociale cohesie door gemeenschapsleden samen te brengen rond een gemeenschappelijk doel.
Economische Voordelen: CBP’s bieden economische voordelen door werkgelegenheid te creëren, kosten te delen en inkomsten te genereren die terugvloeien in de gemeenschap.
Doelstellingen en Realisatie
CBP’s stellen doelstellingen op die zijn afgestemd op de directe behoeften en langetermijnvisie van de gemeenschap. Deze doelen kunnen variëren van het opwekken van hernieuwbare energie tot het verbeteren van lokale infrastructuur en het verhogen van het collectieve welzijn. Door samen te werken, kunnen gemeenschappen effectief plannen maken, middelen verzamelen en projecten opstarten die bijdragen aan de realisatie van deze doelen.
Actieve Participatie
CBP’s vereisen actieve participatie van de gemeenschap, waarbij elke deelnemer de mogelijkheid heeft om bij te dragen aan de besluitvorming en uitvoering van projecten. Door deze participatie worden CBP’s niet alleen een platform voor samenwerking, maar ook een krachtig middel voor democratische betrokkenheid en transparantie.
Voordelen voor de Samenleving door Lokale Energieprojecten
Door energieprojecten op lokaal niveau te ontwikkelen via CBP’s, profiteren gemeenschappen direct van de opbrengsten en voordelen van schone energie. De voordelen zijn duidelijk:
Verhoogde Energie-onafhankelijkheid: Door lokaal opgewekte energie verminderen gemeenschappen hun afhankelijkheid van grote energiebedrijven en externe markten.
Grotere Sociale Acceptatie: Lokale projecten die door de gemeenschap worden ondersteund, hebben een grotere sociale acceptatie, wat leidt tot minder weerstand en meer steun voor de energietransitie.
Transparante en Verantwoorde Besteding: De opbrengsten en winsten van energieprojecten vloeien direct terug naar de gemeenschap in plaats van naar private investeerders.
Waarom Public-Private Partnerships Inclusiviteit Niet Bevorderen
PPP’s worden vaak gepromoot als een middel om publieke projecten te financieren en te realiseren. Echter, deze samenwerkingen leiden vaak tot een exclusieve focus op winst, waarbij slechts een kleine groep private partijen profiteert. Dit beperkt de inclusiviteit en bevordert eerder ongelijkheid, waarbij publieke middelen worden ingezet voor private winsten in plaats van maatschappelijke voordelen.
Problemen van PPP’s:
Beperkte Publieke Zeggenschap: In PPP’s ligt de controle vaak bij private bedrijven, wat resulteert in minder inspraak en invloed voor de samenleving.
Uitbuiting van Crisis: PPP’s maken vaak gebruik van crisissituaties om snelle winsten te behalen, terwijl de belangen van de gemeenschap worden genegeerd.
Afhankelijkheid van Private Belangen: PPP’s creëren een afhankelijkheid van private partijen, wat leidt tot belangenconflicten en verstrengeling van macht.
Call to Action: Ga op Zoek naar Community-Based Samenwerkingen
De energietransitie en andere maatschappelijke uitdagingen vragen om een aanpak die gebaseerd is op samenwerking, transparantie en inclusiviteit. Wij roepen u op om op basis van competenties en gedeelde waarden samenwerkingen op te zoeken in de vorm van Community-Based Partnerships. Deze samenwerkingen geven de macht terug aan de gemeenschap en zorgen ervoor dat onze gezamenlijke doelen met integriteit en verantwoordelijkheid worden gerealiseerd.
Oproep tot Actie:
Neem Verantwoordelijkheid: Kom samen met anderen en creëer CBP’s die gericht zijn op de behoeften en doelen van de gemeenschap.
Roep de Overheid Ter Verantwoording: Verlang van overheden dat ze verantwoording afleggen over hun samenwerking met private partijen, vooral wanneer publieke belangen op het spel staan.
Publiek Debat over Overheidsrollen: Eis een open en publiek debat over de rol van de overheid bij het realiseren van klimaatdoelen. We kunnen niet toestaan dat overheden instrumenten worden voor private partijen om boven de wet te staan.
Als overheden zich laten beïnvloeden door smeergelden, steekpenningen of zelfs belangenverstrengeling, zal de dag komen dat deze praktijken aan het licht komen en dat degenen die zich hier schuldig aan maken, verantwoordelijk worden gehouden. Laten we samen de toekomst veiligstellen door verantwoordelijkheid te nemen voor onze gemeenschap en het beschermen van ons gezamenlijke belang.
Samen naar een Duurzame Toekomst: De Kracht van Community-Based Partnerships
De Kamer van Sociale Waarden.
Wetenschappelijke Onderbouwing voor CBP’s en Lokale Samenwerking.
1. Effectiviteit van CBP’s in de Energietransitie
Onderzoek toont aan dat CBP’s een cruciale rol spelen in het bevorderen van hernieuwbare energieprojecten, met name door de participatie en steun van lokale gemeenschappen. Volgens een studie van Walker en Devine-Wright (2008) bevorderen CBP’s de acceptatie van duurzame energie doordat gemeenschapsleden zich persoonlijk betrokken voelen bij projecten. Dit verhoogt niet alleen de sociale acceptatie maar ook de kans op succes, aangezien lokale participatie weerstand en vertragingen vermindert.
2. Sociale Cohesie en Gemeenschapsbetrokkenheid
CBP’s bieden een platform voor samenwerking en collectieve actie, wat de sociale cohesie binnen gemeenschappen versterkt. Bauwens et al. (2016) stellen dat gemeenschapsgebaseerde energieprojecten gemeenschappen sterker maken door het opbouwen van sociale netwerken en het bevorderen van gemeenschappelijke belangen. Dit draagt niet alleen bij aan de energietransitie maar bevordert ook maatschappelijke cohesie en betrokkenheid.
3. Economische Voordelen en Lokale Werkgelegenheid
CBP’s creëren vaak economische voordelen, waaronder werkgelegenheid en financiële opbrengsten die direct in de gemeenschap worden geïnvesteerd. Hoffman et al. (2020) benadrukken dat CBP’s de economische ontwikkeling van lokale gemeenschappen ondersteunen door lokaal werk te creëren en de economische voordelen van hernieuwbare energieprojecten binnen de gemeenschap te houden, wat de lokale veerkracht versterkt.
4. Energie-onafhankelijkheid en Vermindering van Afhankelijkheid van Externe Energiebronnen
CBP’s versterken de energieonafhankelijkheid van gemeenschappen doordat ze lokale bronnen zoals zonne- en windenergie benutten. Volgens Wirth (2014) kunnen gemeenschapsgebaseerde energieprojecten de afhankelijkheid van grote energiebedrijven verminderen en bijdragen aan energie-autonomie, wat essentieel is voor de veerkracht van gemeenschappen in tijden van fluctuaties op de energiemarkt.
5. Transparantie en Verantwoording
Een ander significant voordeel van CBP’s is hun inherente transparantie, die bijdraagt aan de verantwoording en controle door gemeenschapsleden. Willis en Simcock (2019) stellen dat CBP’s meestal gebaseerd zijn op open beslissingsprocessen en collectief eigendom, wat de betrokkenheid van de gemeenschap versterkt en wantrouwen vermindert, in tegenstelling tot de gesloten aard van veel Public-Private Partnerships (PPP’s).
Bron: Willis, R., & Simcock, N. (2019). Consumer (co-) ownership of renewable energy: Implications for sustainable consumption. Energy Policy, 121, 202-213.
6. Vergelijking met Public-Private Partnerships (PPP’s)
PPP’s worden vaak bekritiseerd vanwege hun focus op winstmaximalisatie en de beperkte controle van de gemeenschap over de projecten. Hodge en Greve (2017) stellen dat PPP’s vaak leiden tot exclusiviteit en risico’s voor de publieke belangen door hun afhankelijkheid van private bedrijven die winst boven gemeenschapsbelangen stellen. Dit contrasteert scherp met de waarden van CBP’s, die juist inclusiviteit en transparantie centraal stellen.
Bron: Hodge, G. A., & Greve, C. (2017). Public-Private Partnerships: Governance Scheme or Language Game? In: Osborne, S. P. (Ed.), The New Public Governance?. Routledge.
7. Sociale Acceptatie van Lokale Energieprojecten
Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat lokale energieprojecten die door de gemeenschap worden ondersteund, doorgaans op bredere acceptatie kunnen rekenen. Devine-Wright (2009) benadrukt dat lokale betrokkenheid bij energieprojecten de sociale acceptatie verhoogt en weerstand vermindert, wat cruciaal is voor de energietransitie en het verminderen van negatieve reacties bij grote infrastructurele projecten.
Bron: Devine-Wright, P. (2009). Rethinking NIMBYism: The role of place attachment and place identity in explaining place-protective action. Journal of Community & Applied Social Psychology, 19(6), 426-441.
Conclusie en Call to Action
De hierboven aangehaalde studies onderstrepen het belang van CBP’s als een inclusieve, duurzame en sociaal rechtvaardige manier om bij te dragen aan de energietransitie. Door de gemeenschap centraal te stellen, creëren CBP’s een platform voor samenwerking en lokale controle, wat leidt tot duurzame en langdurige voordelen voor zowel de gemeenschap als het milieu.
Community-Based Partnerships zijn daarom niet alleen effectief in het bevorderen van hernieuwbare energieprojecten, maar bieden ook bredere maatschappelijke voordelen zoals sociale cohesie, economische ontwikkeling, en energieonafhankelijkheid. Het is dan ook essentieel om de mogelijkheden van CBP’s te omarmen en deze te zien als een krachtig alternatief voor PPP’s.
Lees ook: Column: Competentiegericht Samenwerken als Bouwsteen voor Duurzame Community-Based Partnerships
Burgerparticipatie: De Onmisbare Sleutel tot Echte Duurzaamheid.
Herdefiniëren van Macht: Naar een Samenleving met Verantwoording en Eigenaarschap.
Inclusiviteit en Moraliteit in een Waardengedreven Samenleving.
Overheidsimmuniteit en Verantwoording: Een Analyse van Ongelijkheid, Corruptie en Hervormingsnoodzaak.
Peiling: Community-Based Partnerships en de Kracht van Lokale Samenwerking voor de Energietransitie
Hier zijn drie pollvragen om lezers te laten reflecteren op het rapport over Community-Based Partnerships en de kracht van lokale samenwerking voor de energietransitie:
[poll id=”15″]
[poll id=”16″]
[poll id=”17″]
