Causa, si hay algo que he aprendido en esta ciudad es que la plata no tiene dueño… o mejor dicho, su dueño es quien la agarre primero. No importa si es tuya, si la sudaste, si la heredaste, si la guardaste con cariño en tu chanchito de yeso. En Lima, la plata tiene piernas, es compartida—pero no por voluntad, sino porque siempre hay un vivo que ya la reclamó por ti.
Mira, yo llegué con la ingenuidad de pensar que mi billete era mío. ¡Grave error, mi hermano! Aquí, la economía es comunitaria, pero solo para un grupito selecto de expertos en el arte del desaparecimiento financiero. Hay tombos que en vez de patrullar, hacen colecta. Hay guachimanes que cuidan, pero de que te vayas sin pagarles su chocolate. Y los políticos… bueno, esos ya ni se esfuerzan en disimular. Ellos te dicen con la cara bien lavada: “Causa, yo no te estoy robando, solo administro mal.”
Y claro, yo tampoco puedo olvidar mi episodio con el famoso truco de la plata voladora. Imagínate esta escena: un billetazo de 40 lucas que de pronto hace ¡plop! y se esfuma. Nadie lo vio, nadie sabe nada, pero alguien estrenó televisor nuevo esa semana. ¿Casualidad? No lo creo. Y lo más gracioso es que cuando uno pregunta, todos se indignan: “Oe, no seas faltoso, ¿acaso crees que aquí la gente es ratera?” ¡Nooo, qué va! ¡La plata solita se va de paseo!
Y ni hablemos del arte de la soplada de mano, esa costumbre tan limeña de pagar para que algo mágicamente no exista. Se pierde un expediente en la muni, un parte policial se vuelve invisible, un delito se convierte en “confusión administrativa”. Aquí, el que no sabe soltar sencillo, pierde el juego. Porque en Lima, hermano, la justicia es rápida… pero solo si pagas el express.
Ahora, algunos dirán: “Oe, pero en todo el mundo hay corrupción.” ¡Sí, pe! Pero en Lima la hacemos con más creatividad, con más sazón. Aquí, cada escándalo es un guion de película: tramas con políticos, periodistas comprados, policías con Alzheimer selectivo, y testigos que, mágicamente, se van de vacaciones y no vuelven.
Así que ya sabes, si vienes a Lima y crees que tu plata es tuya, estás jugando en modo fácil. La verdadera experiencia limeña es aprender que tu billetera es un bien social. ¿Que si te la roban? No, causa, no lo veas así… solo estás contribuyendo al emprendimiento informal.
Bienvenido a Lima, donde el billete es un boomerang… solo que nunca regresa a ti.
Vertaalt naar Mokum:
Lima, waar je poen nooit écht van jou is
Gozer, als er iets is wat ik in deze stad heb geleerd, is het wel dat je poen hier nooit echt van jou is. Nee man, hier geldt: wie het eerst grijpt, die het eerst maalt. Maakt niet uit of je het zelf verdiend hebt, geërfd hebt of al maanden in een oude sok bewaarde. In Lima is geld net als een fiets in Amsterdam: als je ‘m niet vastzet, is-ie weg.
Ik kwam hier nog met het idee dat m’n centen van mij waren. Grote fout, pik! Hier is de economie een soort open buffet, maar alleen voor de mensen die precies weten hoe ze achter de schermen moeten scheppen. De smeris? Die surveilleert, maar vooral op zoek naar een extraatje. De beveiliging? Die waakt over je spullen… totdat iemand meer betaalt om ze ‘per ongeluk’ niet meer te zien. En de politici? Die kijken je recht in de ogen en zeggen: “Ik jat niet, ik investeer verkeerd.”
En dan mijn eigen avontuur met de verdwijntruc van 40.000 euro. Echt een klassieker. Ik draai me één seconde om, en hoppa, foetsie! Niemand heeft wat gezien, niemand weet iets, maar een week later heeft iemand ineens een nieuwe flatscreen in z’n huiskamer staan. Toeval? Mwah. En als je er wat van zegt, krijg je meteen zo’n verontwaardigde blik: “Hee, maat, denk je dat wij hier stelende types zijn?” Nee joh! Het geld had gewoon zin in een wandelingetje.
En laten we het even hebben over de kunst van het handje schudden—je weet wel, dat subtiele envelopje dat ervoor zorgt dat een boete verdwijnt, een rapport ‘zoekraakt’ of een rechtszaak plotseling ‘geen prioriteit’ meer heeft. In Lima ben je niet eerlijk of oneerlijk, je bent gewoon te gierig om ‘servicekosten’ te betalen. Want hier werkt het zo: de wet is snel… maar alleen als je voor de snelle service betaalt.
Sommigen zeggen: “Ja maar, overal is corruptie.” Tuurlijk, pik! Maar in Lima doen ze het met stijl, met flair. Hier is elke oplichting een Oscarwaardige productie, compleet met omgekochte journalisten, agenten met geheugenverlies en getuigen die ineens een enkeltje naar Spanje hebben geboekt.
Dus als je ooit naar Lima komt en denkt dat jouw poen ook echt jouw poen blijft, leef je nog in een sprookje, ouwe. De échte Lima-ervaring is leren dat jouw knaken een collectief goed zijn. En nee, het is geen diefstal… je draagt gewoon bij aan de lokale economie.
Welkom in Lima, de stad waar geld een bumerang is… alleen komt-ie nooit meer terug naar jou.
✅ Wetenschappelijke referenties (APA-stijl)
- Transparency International. (2023). Corruption Perceptions Index. Retrieved from https://www.transparency.org Jaarlijkse ranglijst waarin Peru steevast wordt genoemd vanwege structurele corruptie op meerdere bestuursniveaus.
- De Soto, H. (2000). The Mystery of Capital: Why Capitalism Triumphs in the West and Fails Everywhere Else. Basic Books. Analyse van informele economieën en waarom bureaucratie en onzichtbare structuren waarde ondermijnen.
- Ledeneva, A. V. (2013). Can Russia Modernise? Sistema, Power Networks and Informal Governance. Cambridge University Press. Bespreekt hoe informele praktijken in niet-westerse contexten systemisch functioneren – toepasbaar op Lima.
- Uzzell, D. L., & Räthzel, N. (2013). Local Place and Global Space: Solidarity and Environmental Action. Routledge. Gaat in op hoe mensen zich sociaal aanpassen aan onbetrouwbare structuren, met ironie als copingstrategie.
- Bayart, J.-F. (2009). The State in Africa: The Politics of the Belly. Polity Press. Klassiek werk over hoe corruptie verweven is met politieke en sociale overleving in postkoloniale staten.
